Τεύχος 2018 10 310

ΕΡΕΥΝΑ υψηλό κίνδυνο έκθεσης σε επικίνδυνα χημικά. Στον Καναδά και στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ) έχουν κα­ ταγράφει περιστατικά αστυνομικών που νοσηλεύτηκαν μετά από κατασχέσεις φεντανύλης (fentanyL) και αναλογών. Για το λόγο αυτό στις ΗΠΑ. συγκεκριμένος οργανισμός (The Drug Enforcement Administration of the United States) προσφά- τως εξέδωσε οδηγίες για την ασφαλή διαχείριση των ουσι­ ών αυτών"1. Η αναγνώριση των ΝΨΟ μπορεί να είναι δύσκολη, όχι μόνο στις αστυνομικές επιχειρήσεις, αλλά και στα εργαστήρια κατά την εξέταση βιολογικών δειγμάτων ατόμων που έχουν κάνει χρήση. Δύσκολο έργο αποτελεί η ανίχνευση και ο ποσοτι­ κός προσδιορισμός των ΝΨΟ σε βιολογικά δείγματα χρηστών, προκαλώντας νέες προκλήσεις στα τοξικολογικά εργαστήρια των αστυνομικών αρχών. Είναι πολύ δύσκολη η παρακολού­ θηση αναλυτικά του γρήγορου ρυθμού με τον οποίο οι ουσίες αυτές αλλάζουν ή τροποποιούνται, κυρίως εξαιτίας της συνε­ χούς έλλειψης προτύπων ουσιών αναφοράς για τη δημιουρ­ γία μεθόδων ανίχνευσης. Επιπλέον, δυσκολίες δημιουργού- νται από την παρουσία μιγμάτων ή ουσιών σε πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις (όπως συμβαίνει με τα συνθετικά οπιοειδή εξαιτίας της μεγάλης τους δραστικότητας)1'"01. Η αδυναμία ανί­ χνευσης των ουσιών αυτών σε βιολογικά δείγματα μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Είναι δυνατόν να οδηγήσει στη μη ορθή εφαρμογή του νόμου, αλλά και στην ανεπαρκή επι- δημιολογική παρακολούθηση των ουσιών αυτών. Η ελλιπής ανίχνευση μπορεί να βλάψει τις διεθνείς προσπάθειες ελέγ­ χου των ναρκωτικών ουσιών καθώς αυτές στηρίζονται στην ανίχνευση ουσιών στα βιολογικά δείγματα για την ανάπτυξη μέτρων για την καταπολέμηση της διακίνησης και χρήσης ναρκωτικών ουσιών"·31. Τέλος, χρήσιμο θα ήταν σε αυτό το σημείο να αναφερθεί η εκτεταμένη χρήση ΝΨΟ από φυλακισμένους, γεγονός που προκαλεί πρόσθετα προβλήματα στη διαχείριση των φυλακών παγκοσμίως. Υπάρχουν αναφορές που συνδέουν τη βία με­ ταξύ φυλακισμένων, αλλά και μεταξύ φυλακισμένων και του προσωπικού των φυλακών, με τη χρήση συνθετικών καννα- βινοειδών. Στις φυλακές η χρήση των ΝΨΟ φαίνεται να αυξά­ νεται καθώς ανιχνεύονται δύσκολα στους συνήθεις ελέγχους για την ανίχνευση ναρκωτικών ουσιών σε βιολογικά δείγμα­ τα (drug screening) ή από τα ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά"1. Προκλήσεις για το Νόμο Το φαινόμενο των ΝΨΟ έχει δημιουργήσει προβληματικό τοπίο για τις δικαστικές αρχές στην απόδοση της δικαιοσύνης, με σοβαρές συνέπειες και στην πρόληψη του εγκλήματος. Η κύρια πρόκληση είναι η δημιουργία κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου που να μπορεί να ορίζει το πότε μια ουσία θα υπό- κειται σε νομοθετικό έλεγχο με ικανό τρόπο για τις ανάγκες της δικαιοσύνης και της κοινωνίας. Το φαινόμενο των ΝΨΟ στηρίζεται στη συνεχή δημιουρ­ γία. τροποποίηση και παραγωγή ουσιών με χημικούς τύπους που δεν περιλαμβάνονται στη διεθνή ή εθνική νομοθεσία περί ναρκωτικών, έτσι ώστε η διακίνηση και πώλησή τους να ε ί­ ναι πάντα νόμιμη13-71. Επίσης, οι προμηθευτές προσπαθούν να εφευρίσκουν συνεχώς τρόπους ώστε να «ξεγελούν» το νόμο όπως για παράδειγμα αναγράφοντας πάνω στα προϊόντα ότι δεν είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο (not for human consumption)171. Έτσι τα νομοθετικά συστήματα έρχονται αντιμέτωπα με το μεγάλο αριθμό ΝΨΟ που κυκλο­ φορούν ελεύθερα στην αγορά καθώς και με τον ταχύ ρυθμό εμφάνισης καινούριων131. Συνήθως η καινούρια ουσία που θα αντικαταστήσει την παλιά, η οποία έχει αναγνωριστεί ως επι­ κίνδυνη ή παράνομη, είναι έτοιμη να βγει προς πώληση πριν ακόμα την εφαρμογή του νέου νόμου. Επιπλέον, κάποιες ου­ σίες είναι τόσο καινούριες που, ειδικά στην αρχή, υπάρχουν πολύ λίγες ενδείξεις για κινδύνους της δημόσιας υγείας. Οι κίνδυνοι αυτοί αποτελούν πρωταρχικό λόγο για τη λήψη μέ­ τρων ή νομοθετικών ρυθμίσεων"1. Για να περιέλθει μια ουσία στο νόμο περί ναρκωτικών (είτε σε εθνικό, είτε σε διεθνές επίπεδο) απαιτείται κάποιο χρονικό διάστημα για τον έλεγχο της ουσίας με συγκεκρι­ μένες διαδικασίες. Οι διαδικασίες αυτές περιλαμβάνουν τη συλλογή αποδείξεων και επιστημονικών αναλύσεων των επιβλαβών επιπτώσεων των ουσιών, δημιουργώντας χρο­ νικό κενό, το οποίο οι προμηθευτές των ΝΨΟ εκμεταλ­ λεύονται για την παραγωγή και προώθηση εναλλακτικών ουσιών131. Επιπλέον, δεν έχουν όλες οι χώρες την ίδια νο­ μοθεσία για τον έλεγχο των ουσιών αυτών. Η νομοθεσία χαρακτηρίζεται από ετερογένεια παγκοσμίως. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει τη δικαστική συνεργασία μεταξύ διαφό­ ρων χωρών που ενδεχομένως εμπλέκονται σε μια υπόθεση με ΝΨΟ. κυρίως όταν η διακίνησή τους είναι νόμιμη σε μία από τις εμπλεκόμενες χώρες. Από την άλλη, γενικοί νόμοι που ενδεχομένως χρησιμοποιούνται σε μια χώρα μπορεί να είναι τόσο ασαφείς που ο εισαγγελέας να δυσκολεύεται να αποδείξει πως η διακίνηση μιας τέτοιας ουσίας αποτελεί εγκληματική πράξη"1. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2018 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I U 1