Τεύχος 2018 10 310

I ΕΡΕΥΝΑ Παραγωγή και Διακίνηση Η Κίνα και η Ινδία είναι οι κύριες χώρες προέλευσης των ΝΨΟ171. Η παραγωγή λαμβάνει χώρα σε παράνομα εργαστή­ ρια ή σε νόμιμες εταιρίες όπου ηαράγονται είτε νέες ουσίες και πρόδρομες ουσίες αυτών, είτε τροποποιούνται ήδη υπάρ- χουσες. Οι ουσίες αυτές στη συνέχεια διοχετεύονται προς οποιαδήποτε κατεύθυνση για περεταίρω επεξεργασία ή για πώληση151. Το προϊόν μπορεί να διαφημίζεται ως ακίνδυνο ή ως νόμιμο και ασφαλές σε σχέση με τη διακίνηση και χρήση των παραδοσιακών ναρκωτικών, ενώ στις περισσότερες περι­ πτώσεις χρησιμοποιούνται φανταχτερά λογότυπο και χρώμα­ τα κυρίως για την προσέλκυση των νέων15-61. Συνήθως διακι- νούνται με τις γενικές, παραπλανητικές τις περισσότερες φο­ ρές, ονομασίες: research chemicals, analogues, legal highs, herbal highs, food supplements, synthetic drugs, designer drugs, novel psychoactive substances, bath salts181. Είναι δυ­ νατόν να διατίθενται στην αγορά με το πραγματικό τους όνο­ μα. με ψευδή ονόματα (όπως έκσταση, ηρωίνη ή κοκαΐνη) ή ως μίγματα με παράνομες ουσίες ή άλλες ΝΨΟ131. Πωλούνται σε χαμηλές τιμές, ανοιχτά στους δρόμους, σε καταστήματα, στην παράνομη αγορά των παραδοσιακών ναρκωτικών ή/και διαμέσου του διαδικτύου151. Το διαδίκτυο έχει αναγνωριστεί ως η βασική πηγή παρο­ χής πληροφοριών και διακίνησης ΝΨΟ171. Παρέχει πολλά πλε­ ονεκτήματα καθώς προσφέρει ανωνυμία, εύκολη πρόσβαση, καθώς και χαμηλό ρίσκο τόσο για τους διακινητές, όσο και για τους χρήστες. Επιπλέον, η ανωνυμία διασφαλίζεται ακόμη περισσότερο με την πώληση των ΝΨΟ στο σκοτεινό διαδίκτυο (darknet) όπου η πρόσβαση των χρηστών πραγματοποιείται με τη χρήση λογισμικών που εξασφαλίζουν ανωνυμία στην περιήγηση131. Πίσω από την παραγωγή και την πώληση των ΝΨΟ θεω­ ρείται ότι κρύβεται κυρίως το οργανωμένο έγκλημα. Στο μέλ­ λον αναμένεται να αυξηθεί ο αριθμός των ομάδων αυτών που θα δραστηριοποιούνται στην πώληση των ΝΨΟ, καθώς αυτή διαθέτει δύο βασικά πλεονεκτήματα. Από τη μία προσφέρει μεγάλα κέρδη και από την άλλη ο εντοπισμός των διακινητών καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο έργο εξαιτίας του ότι η παρα­ γωγή και η πώληση των ΝΨΟ αποτελεί ένα πολύπλοκο σύστη­ μα εξαπλωμένο σε όλον τον πλανήτη. Συνήθως σε διαφορετι­ κές χώρες γίνεται η παραγωγή, η διακίνηση και η διανομή131. Προκλήσεις για τις Αστυνομικές Αρχές Σημαντική πρόκληση αποτελεί ο έλεγχος της διακίνησης των ΝΨΟ. Η αναγνώριση των σημείων παραγωγής, επεξεργα­ σίας αλλά και ιστοσελίδων που χρησιμοποιούνται για τη διακί­ νηση αποτελεί εξαιρετικά δύσκολο έργο. Όλα αυτά τα σημεία είναι δυνατόν να βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες. Η κατά­ σταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι δι­ αφορετικοί νόμοι ισχύουν σε διαφορετικές χώρες, γεγονός που καθιστά τη συνεργασία για τη δίωξη πολύ δύσκολη131. Επιπλέον, οι προμηθευτές πολλές φορές προσπερνούν τη νομοθεσία μιας χώρας, όταν αυτή καθιστά τη διακίνηση μιας ΝΨΟ παράνομη, είτε διοχετεύοντας στην αγορά νέα νόμιμη ΝΨΟ, είτε διοχε­ τεύοντας την ουσία σε άλλη χώρα171. Καθώς οι περισσότερες ουσίες είναι νόμιμες δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο τις πε­ ρισσότερες φορές που να καλύπτει το έργο των αστυνομικών αρχών για τον έλεγχο της συγκεκριμένης αγοράς. Πρόσφατα πολλές ΝΨΟ χαρακτηρίστηκαν παράνομες με τπν εφαρμογή διεθνών μέτρων για τη διακίνηση και τη χρήση τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση έντονης ανη­ συχίας στη διεθνή κοινότητα για τις ακούσιες επιπτώσεις που μπορεί να έχουν αυτές οι νομοθετικές ρυθμίσεις στην από­ δοση των αστυνομικών αρχών. Κάποιοι εκφράζουν φόβους πως όσο πιο μεγάλος αριθμός (του ήδη πολύ μεγάλου αριθ­ μού των ουσιών αυτών) γίνεται παράνομος, τόσο πιο μεγάλο θα είναι το βάρος των αστυνομικών αρχών για την εφαρμο­ γή του νόμου. Για την αποφυγή του σεναρίου ο νόμος να μην εφαρμόζεται επαρκώς, θα απαιτηθεί ενίσχυση των αστυνο­ μικών αρχών σε ανθρώπινο δυναμικό αλλά και αύξηση των οικονομικών πόρων191. Επόμενο βήμα είναι η αναγνώριση και η κατάσχε­ ση ΝΨΟ στις αστυνομικές επιχειρήσεις. Οι αστυνομικοί είναι δυνατόν κατά τις επιχειρήσεις αυτές να βρεθούν σε χώρο με διάφορα χημικά ή ουσίες σε διάφορες μορφές (υγρά, χάπια, σκόνες, φυτά), τα οποία θα μπορούσαν ή δε θα μπορούσαν να αναγνωριστούν ως ΝΨΟ ή πρόδρομες ουσίες αυτών, κυ­ ρίως διότι κυκλοφορούν συνεχώς νέες ουσίες στην αγορά. Επίσης, δύσκολη είναι και η αναγνώριση και κατάσχεση στα σύνορα171. Για το λόγο αυτό δημιουργήθηκε ένας οργανισμός, σε μια προσπάθεια διευκόλυνσης των διασυνοριακών επιχει­ ρήσεων που σχετίζονται με τις ΝΨΟ, για τη συγκέντρωση και ανταλλαγή πληροφοριών (Customs Enforcement Network (CEN) of the World Customs Organization)131. Τέλος, όταν οι αστυνομικοί βρεθούν σε κάποιο χώρο παραγωγής ή επεξερ­ γασίας ΝΨΟ ή μπροστά σε σημαντικές ποσότητες χημικών δεν πρέπει να ξεχνούν ότι ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν 4 6 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2018