Τεύχος 2020 10 321

I ΝΟΜΙΚΟ ο οποίος συμβάλλει στην αποκάλυψη της αλήθειας, μπορεί να θ εω ρηθ εί θεμιτή, το ατιμώρητο όμω ς της διαδικασ ίας εγείρει προβληματισμούς και αντίθετες γνώμες. Το δίλημμα γίνεται ακόμα πιο ουσιώδες εάν λάβουμε υπόψη μας ότι για την εφαρμογή του θεσμού του μάρτυρα του στέμματος σε μια ποινική υπόθεση δεν απαιτείται η μεταμέλεια του δράστη, αλλά απλά αξιολογείται η χρησιμότητα τω ν πληροφοριών που συνεισφέρει. Στον αντίποδα είναι αυτονόητο ότι όσο πιο μεγάλη είναι η μείωση της ποινής τόσο πιο πιθανό είναι τα άτομα που εμπλέ­ κονται να μπουν στη διαδικασία να παράσχουν πληροφορίες για την εξιχνίαση υποθέσεων διαφθοράς, τρομοκρατίας ή εμπορίας ναρκωτικών. Η οποιαδήποτε συνδρομή του εγκλη­ ματία στη δ ιω κτική αρχή είνα ι ιδιαίτερα αμφίβολη, εάν το κίνητρο, το οποίο του παρέχεται για να πραγματοποιήσει την εν λόγω υπέρβαση, δεν είναι σημαντικό και καταλυτικό για αυτόν. Επομένως φρονώ ότι η ουσιαστική συνδρομή ενός παραβάτη σε διωκτική αρχή μέσω της οποίας αποτρέπεται πολύ πιο μεγάλη βλάβη στην κοινωνία από αυτή που αυτός προκάλεσε, μπορεί, κάτω από τις προϋποθέσεις που ο νόμος ορίζει και κατ' εφαρμογή της αρχής της σκοπιμότητας, να δικαιολογήσει ακόμα και την ατιμωρησία της πράξης. Άλλωστε υπάρχουν κα ι πολλές δ ιεθ ν είς διατάξεις που τείνουν σε αυτή τη κατεύθυνση. Για παράδειγμα, σε σχέση με τον εν λόγω δικαιοκρατικό προβληματισμό, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, με τη σύμβαση που έχει θεσπίσει για τη διαφθορά, συστήνει στα κράτη - μέλη του να υιοθετήσουν το ατιμώρητο για όσους συμβάλουν ουσιαστικά στην αποκάλυψη υποθέσεων. Πιο συγκεκριμένα στο άρθρο 37 αναφέρεται ότΐ: «Κάθε συμβαλλόμενο κράτος θα εξετάζει το ενδεχόμενο να προβλέπει, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές του εσωτερι­ κού του δικαίου, τη χορήγηση απαλλαγής από ποινική δίωξη σε πρόσωπο που παρέχει σημαντική συνεργασία στην έρευνα ή στη δίωξη αξιόποινης πράξης που έχει θεσπιστεί σύμφωνα με την παρούσα σύμβαση». Συμπέρασμα 0 θεσμός του μάρτυρα του στέμματος συμβάλει στη αντι­ μετώπιση της βαριάς εγκληματικότητας αφού η χρησιμότητά του για το έργο των διω κτικώ ν αρχών αναμφίβολα κρίνεται πολύ σημαντική. Βέβαια η εφαρμογή των εν λόγω διατάξε­ ων, παρότι πλέον βρίσκουν σημαντική αποδοχή, πρέπει να πραγματοποιείται αυστηρά στο πλαίσιο της νομιμότητας και με μοναδικό σκοπό την αντιμετώπιση του εγκλήματος. Δεν πρέπει ποτέ να λησμονούμε ότι οι μάρτυρες του στέμματος αποτελούν δράστες εγκλήματος, με τους οποίους η πολιτεία έρχεται σε μια ιδιότυπη διαπραγμάτευση. Η εξασφάλιση των ευνοϊκών μέτρων για τα αδικήματα που οι μάρτυρες του στέμ­ ματος κατηγορούνται πραγματοποιείται από τη δικαιοσύνη, οι λειτουργοί της οποίας οφείλουν να ελιχθούν για την εφαρμογή της ανάμεσα στα λεπτά όρια των νομοθετικών επιταγών και των αντεγκληματικών σκοπιμοτήτων. Επομένως, λόγω της σκοπιμότητας που επιτυγχάνεται με την εφαρμογή των μηχανισμών του μάρτυρα του στέμματος αλλά και των επ ιτακτικών νέω ν αναγκών που προκύπτουν από την εξέλιξη του εγκλήματος, το ποινικοκατασταλτικό σύ­ στημα απονομής δικαιοσύνης αναγκάζεται να τείνει περισ­ σότερο στην αξιοποίηση ενός κατηγορουμένου ως μάρτυρα παρά στην παραπομπή του σε δίκη κα ι στην καταδίκη του. Η εξάρθρωση μιας εγκλημα τική ς οργάνωσης, παρά τους αναμφ ίβολους προβληματισμούς που γεννιούνται, συνή­ θως αποτελεί σημαντικότερη προσφορά στη κοινωνία από μια εξατομικευμένη δίωξη δράστη, καθότι στην προκειμένη περίπτωση η αρχή της σκοπιμότητας υπερτερεί των όποιων δικονομικών προβληματισμών. Εν κατακλείδι, ο νομοθέτης κλήθηκε να επ ιλέξει μεταξύ λύσεων απόλυτα συμβατών με τις αρχές του δικαίου, τα απο­ τελέσματα των οποίων όμως δεν θα ήταν ιδιαίτερα καρποφόρα και μεταξύ μιας σίγουρα αποδοτικότερης λύσης (θεσμός μάρ­ τυρα του στέμματος) για την οποία όμως εγείρονται αμφιβολίες περί της απόλυτης νομιμοποίησής της. Η πράξη αποδεικνύει και τεκμηριώ νει την ορθότητα της επιλογής της καθιέρωσης του «μάρτυρα του στέμματος». ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1) Κουκλουμπέρης, Ν. (2017). Οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 2) Συλίκος, Γ. (1997). Ο θεσμός της «μεταμέλειας» στο πεδίο της νομο­ θεσίας περί ναρκωτικών, στο Γ. Συλίκος: Συμβολές στην εφαρμογή του Ποινικού Δικαίου, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 343 και επ.. 3) Χατζηκώστας, Κ. (2016). Η καταπολέμηση της διαφθοράς στο δημό­ σιο τομέα με τα μέσα του ποινικού δικαίου, με έμφαση στη δωροδο­ κία ως κύρια μορφή διαφθοράς στην Ελλάδα, Ποινική Δικαιοσύνη σελ.369-380. 4) Επίσημη Εφημερίδα της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης, 29-10-2008. Από­ φαση του Συμβουλίου της 25ης Σεπτεμβρίου 2008 για τη σύνα­ ψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά της διαφθοράς (2008/801/ΕΚ) διαθέσιμο στο https://eur-(ex.europa.eu/ieqa1-content/EL/TXT/HTML/?uri= CELEX:32008D0801&from=EL (19-12-2019) ■ U 8 I Α Σ Τ Υ Ν Ο Μ ΙΚ Η Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η I ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ - ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2020