Τεύχος 2020 08 320

ΑΦΙΕΡΩΜΑ I ΟΘεμιστοκλής ανάγκασε τον Ξέρξη να επιτεθεί στα Στενά της Σαλαμίνας, όπου η αριθμητική υπεροχή των Περσών ήταν άχρηστη και προβληματική. 0 βασιλιάς Ξέρξης, μολαταύτα, Βέβαιος για τη νίκη, ανέβηκε σε μία πλαγιά του βουνού Α ι­ γάλεω για να παρακολουθήσει τη ναυμαχία. Στη ναυμαχία, ο ελληνικός στόλος πέτυχε μια σημαντική νίκη, αφού κατέστρεψε 300 περσικά πλοία, ενώ οι ελληνικές απώλειες ήταν ελάχι­ στες. ΟιΈλληνες, με συγκριτικά πολύ μικρότερες δυνάμεις (περίπου τριακόσια πενήντα πλοία), αλλά με ενότητα και ευ ­ φυή τακτική, συνέτριψαν τον αριθμητικά πολλαπλάσιο περσικό στόλο (600-800 πλοία πριν τη ναυμαχία). Πρώτοι όρμησαν οι Έλληνες, ψάλλοντας τον περίφημο παιάνα: «Ωπαίδες Ελλήνων ίτε, ελευθερούτε πατρίδα, ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνωννυν υπέρ πάντων αγών». Στη σκληρή σύγκρουση, τα τρομερά έμβολα των ελ­ ληνικών πλοίων, που μπήγονταν και καθήλωναν τα περσικά πλοία, μετατρέποντας εν μέρει τη ναυμαχία σε πεζομαχία και η όλη ναυτική ικανότητα και γενναιότητα των Ελλήνων, ιδίως των εμπειρότερων Αθηναίων και Αιγινητών, έκαμψαν τους Πέρσες και τους συμμάχους τους Φοίνικες.Ήδη το μεσημέρι η ελληνική νίκη διαφαινόταν αν και η μάχη συνεχίστηκε ως το βράδυ, όπου πλέον πασιφανώς ο περσικός στόλος είχε υποστεί πανωλεθρία. Η στρατηγική ικανότητα του Θεμιστοκλή αλλά και η ανώτερη ναυτική τέχνη και το ελεύθερο φρόνημα των Ελλήνων, είχαν ανατρέψει για μία ακόμη φορά τη λογική των αριθμών γράφοντας ιστορία. Έτσι, μετά το ατυχές για τον ίδιο αποτέλεσμα της ναυμαχίας, ο Ξέρξης, μαζί με ένα μεγάλο μέρος του στρατού, επέστρεψε στην Ασία, αφήνοντας πίσω τον Μαρδόνιο με ένα τμήμα του περσικού στρατού για να συνεχίσει τη προσπάθεια υποταγής των Ελλήνων. Η ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτέλεσε σημείο καμπής για τους Περσικούς Πολέμους, καθώς σήμανε τη μεγάλη ελληνική αντεπίθεση και την αλλαγή ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ των αντίπαλων στρατοπέδων, γεγονός που οδήγησε το 479 π.Χ. στην ήττα των Περσών στις Πλαταιές και στη Μυκάλη, που σήμαναν και το τέλος των επιθέσεων τους στην ηπειρωτική Ελλάδα. Σύμφωνα με τους ιστορικούς, αν οι Πέρσες νικούσαν στη Σαλαμίνα, θα είχε σταματήσει η ανάπτυξη της Ελλάδος, και κατά συνέπεια ο δυτικός πολιτισμός δεν θα ήταν αυτό που είναι σήμερα. Αν οι ορδές της Ανατολής ξεχύνονταν στην Πε­ λοπόννησο, η Ευρώπη (και συνεπακόλουθα όλος ο δυτικός πολιτισμός], πιθανότατα, δεν θα υπήρχε με τη σημερινή της μορφή και ίσως ούτε με αυτό το όνομα... Η σημασία Η Μάχη των Θερμοπυλών και η Ναυμαχία της Σαλαμίνας άλλαξαν αναμφισβήτητα τον ρου της Ιστορίας. Για πρώτη φορά χαράχτηκαν τα όρια μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η Ελλάδα αναχαίτισε τον δεσποτισμό εξ Ανατολών και έθεσε τις βάσεις για την ελεύθερη ανάπτυξη του Ανθρώπου, δίδαξε την αξία της Ομόνοιας, της Ενότητας και της Ελευθερίας. Μηνύματα που μεταλαμπαδεύτηκαν στη Δύση και που αποτέλεσαν τις βάσεις του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. -Η μάχη των Θερμοπυλών, η θυσία των ολιγάριθμων Ελλή­ νων, έγινε σύμβολο νίκης και όχι ήττας, σύμβολο Αυταπάρνησης και Αγάπης προς την Πατρίδα. -Η νίκη στη Σαλαμίνα, συμβολίζει την υπεροχή της οξύνοιας έναντι της δύναμης και αναδεικνύει ως ύψιστες αρετές την επιμονή και την πίστη ακόμα και όταν όλα φαντάζουν μάταια (οι Αθηναίοι κατά τη ναυμαχία ήταν «απάτριδες», αφού η Αθήνα είχε εγκαταληφθεί από τους πολίτες της και είχε καεί ολοσχε­ ρούς από τους Πέρσες). θεμέλιο του σύγχρονου πολιτισμού μας είναι η προσήλωση στην αξία του Ανθρώπου. Αυτή η ανθρωπιστική προτεραιότητα ξεκινά πολύ βαθιά στον ιστορικό χρόνο και τόσο η μάχη των Θερμοπυλών όσο και η ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτελούν σταθμούς τεράστιας σημασίας σε αυτή τη κατεύθυνση. Τότε ήταν που οι αριθμητικά υποδεέστεροι επιστράτευσαν το φρόνημα και τη νόηση, την εφευρετικότητα και την ευφυΐα τους, για να υπερασπιστούν όχι μόνον τα εδάφη τους έναντι του εισβολέα αλλά και έναν τρόπο σκέψης και κατανόησης του κόσμου.Ένα σύμπαν αξιών και πρακτικών οργάνωσης της συλλογικής ζωής, που είχε ως κέντρο τον Άνθρωπο. Στις Θερμοπύλες και στη Σαλαμίνα, η αρχαία Ελλάδα, ενώ­ θηκε, αντιστάθηκε, πολέμησε και πέτυχε να διασώσει την ελευ­ θερία της, την ανεξαρτησία της και τον ανθρωπιστικό πυρήνα ενός πολιτισμού, που σήμερα αναγνωρίζεται ως οικουμενικός. Η παρακαταθήκη των Περσικών Πολέμων δεν είναι άλλη από την υπεράσπιση ενός συστήματος, που αποτέλεσε ταυτόχρονα την πιο πολύτιμη ιστορική κληρονομιά του ελληνισμού στην ανθρωπότητα: τη δημοκρατία, την έννοια του πολίτη, την αξία της ελευθερίας. ■ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2020 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I 3 9