Τεύχος 2020 08 320

ΑΦΙΕΡΩΜΑ I ριοποιούνται στην εμπορία ανθρώπων, συχνά διοχετεύονται σε νομότυπες δραστηριότητες, που χρησιμοποιούνται ως «Βιτρίνα» για τη νομιμοποίησή τους. Σήμερα, η εμπορία ανθρώπων καταγράφεται ως τρίτη σε μέγεθος κατά σειρά οργανωμένη μορφή εγκληματικής δραστη­ ριότητας, μετά την εμπορία των όπλων και ναρκωτικών, γεγονός που καθιστά την καταπολέμησή της πολιτική προτεραιότητα, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η ΕυρωπαϊκήΈνωση δραστηριοποιείται, στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης και πολύ-τομεακής στρατηγικής, με συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων φορέων - Μ.Κ.Ο., Κοινωνικών Υπη­ ρεσιών, Δικαστικών και Αστυνομικών Αρχών και Υπηρεσιών μετανάστευσης, αποβλέποντας στην εξάλειψη του φαινομένου. Σύμφωνα με την πρώτη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μετά την ψήφιση της Οδηγίας κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, το διάστημα 2013-2014,15.846 γυναίκες, άνδρες, κορίτσια και αγόρια καταγράφηκαν ως θύματα στις χώρες της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Το 15%αυτών ήταν παιδιά (τουλάχιστον 2.375). Σύμφωνα με την έκθεση, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία που έδωσαν τα κράτη-μέλη, αλλά και οργανώσεις που ασχολούνται με το θέμα, η εμπορία ανθρώπων με σκοπό τη σεξουαλική εκ­ μετάλλευση αποτέλεσε για το εξεταζόμενο χρονικό διάστημα την πλέον διαδεδομένη μορφή, συγκεντρώνοντας το 67% των καταγεγραμμένων θυμάτων. Ακολουθεί η εμπορία ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλ­ λευση (21%των καταγεγραμμένων θυμάτων). Πάνω από τα τρία τέταρτα των καταγεγραμμένων θυμάτων ήταν γυναίκες (76%), ενώ τουλάχιστον το 15% ήταν παιδιά. Αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του 12%των θυμάτων, που κατήγγειλαν άλλου τύπου εκμετάλλευση: βίαιη απόσπαση ζωτικών οργάνων (πχ. νεφρού), «υποχρεωτικές» λοχείες και το­ κετοί κατά παραγγελίαν για αγοραπωλησίες βρεφών ή παιδιά που αποσπάστηκαν από τους γονείς τους με τη βία για να πουληθούν. Η δεύτερη έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2018. Σε αυτή καταγράφονται 20.532 καταχωρημένα θύματα εμπορίας ανθρώπων στην Ευ­ ρωπαϊκή Ένωση τα έτη 2015 και 2016. Ωστόσο, ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων πιθανότατα είναι σημαντικά υψηλότερος, καθώς πολλές περιπτώσεις trafficking παραμένουν άγνωστες. Με βάση τα ανανεωμένα στοιχεία, οι γυναίκες και τα κο­ ρίτσια εξακολουθούν να είναι πιο ευάλωτα στην εμπορία αν­ θρώπων (68%), ενώ τα παιδιά αποτελούν σχεδόν το ένα τέταρτο των καταγεγραμμένων θυμάτων (23%). Η εμπορία για σεξουαλική εκμετάλλευση παραμένει η πιο διαδεδομένη μορφή (56%) και πλήττει κυρίως τις γυναίκες, σε ποσοστό 95%. Δεύτερη πιο διαδεδομένη μορφή εμπορίας ανθρώπων είναι αυτή που αποσκοπεί στην εργασιακή εκμε­ τάλλευση (26%) και πλήττει κυρίως τους άνδρες (80%). Τέλος, σε ποσοστό 18% έχουν καταγραφεί άλλες μορφές εμπορίας, όπως ο καταναγκαστικός γάμος, η αναγκαστική επαιτεία και η καταναγκαστική εγκληματικότητα. Ωστόσο, το πλέον αξιοσημείωτο στοιχείο της έκθεσης είναι η καταγραφή της γεωγραφικής/εθνολογικής προέλευσης των θυ­ μάτων. Ενώ, λοιπόν, σύμφωνα με την πρώτη έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα 2/3 των θυμάτων (65%) είχαν ευρωπαϊκή υπηκοότητα, το αντίστοιχο ποσοστό Ευρωπαίων πολιτών - θυμάτων trafficking στη δεύτερη έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιορίζεται στο 44%. Που οφείλεται λοιπόν αυτή η διαφορά; Τι μεσολάβησε ανάμεσα στα έτη που εξετάζει καθεμιά από τις εκθέσεις των ευρωπαϊκών οργάνων; Η απάντηση βρίσκεται στην αύξηση των μεταναστευτικών ροών που παρατηρείται τα τελευταία έτη. Παράλληλα με αυτή την αύξηση των μεταναστευτικών ροών, αυξάνονται και οι αρνητικές επιπτώσεις της μετανάστευσης, μια εκ των οποίων είναι η εμπορία των ανθρώπων. Οι ένοπλες συγκρούσεις, ο εκτοπισμός πληθυσμών, η κλιμα­ τική αλλαγή, οι φυσικές καταστροφές και η φτώχεια αποτελούν τις «πηγές» που τροφοδοτούν την εμπορία ανθρώπων, καθώς ενισχύουν την απελπισία που εκμεταλλεύεται η «βιομηχανία» του trafficking. Δεν είναι τυχαίο ότι τα φαινόμενα trafficking ανθίζουν όπου υπάρχουν μεταναστευτικές ροές, καθώς διακι- νητές, τρομοκρατικές ομάδες και παραστρατιωτικές οργανώσεις εκμεταλλεύονται την ελπίδα μεταναστών και προσφύγων για ένα καλύτερο αύριο.Ένα άυριο που για πολλούς από αυτούς καταλήγει εφιάλτης. Ποιοι είναι όμως οι διακινητές και πως λειτουργούν; Σύμ­ φωνα με τη δεύτερη έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτρο­ πής, σε ποσοστό 25% είναι γυναίκες και το 75% είναι άνδρες, ενώ 13% από αυτούς είναι πολίτες της ΕΈ. και 87% από χώρες εκτός της ΕΈ. Οι έμποροι ανθρώπων αναλαμβάνουν συνήθως το ρόλο του «ενδιάμεσου» στη διαδικασία μετακίνησης των μετανα­ στών και προσφύγων από τις χώρες προέλευσής τους στους επιθυμητούς προορισμούς. Δεν αρκούνται παρόλα αυτά μόνο στο «παραδοσιακό» μο­ ντέλο του trafficking, αλλά προσαρμόζουν τον τρόπο λειτουργίας τους στις εκάστοτε συνθήκες. Τόσο το προφίλ των θυμάτων όσο και το πλαίσιο εντός του οποίου διακινούνται, μεταβάλλονται. Οι αναδυόμενες τάσεις περιλαμβάνουν: ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2020 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ! 2 9