Τεύχος 2020 06 319

ΙΣΤΟΡΙΚΟ I οποία ασκούσε την εξουσία ήταν δύο. Το πρώτο το συγκρο­ τούσαν Γάλλοι αξιωματικοί, ενώ το δεύτερο ήταν εκλεγμένο από τους κατοίκους της Θράκης. Ο Σαρπύ διαίρεσε πολιτικά την Θράκη σε τρία τμήματα- Ξάνθης, Κομοτηνής και Κάραγατς, σε κάθε ένα από τα οποία προΐστατο ο οικείος διοικητής του στρατού. Το ίδιο έτος στάλθηκε από την ελληνική κυβέρνηση στην Κομοτηνή, η οποία ήταν έδρα του «αυτόνομου» κρατιδίου, ο Χαρίσιος Βαμβακάς, ως Αρμοστής Θράκης. Ο Χαρίσιος Βαμβακάς, έμπειρος διπλωμάτης και στενός συνεργάτης του Έλληνα πρωθυπουργού, κατάφερε να προωθήσει, εν τω μεταξύ, αποτελεσματικά τα συμφέροντα της Ελλάδας στη Δυτική Θράκη αποκαθιστώντας τις διαταραγμένες πολιτι­ κές και πληθυσμιακές ισορροπίες που είχαν συντελεστεί επί βουλγαρικής κατοχής στην περιοχή (1913-1918). Πρώτος σκοπός του ΒαμΒακά ήταν ο επαναπατρισμός των διωγμένων Ελλήνων της Θράκης. Η παρουσία τους ήταν απαραίτητη για να αποδειχθεί η ελληνικότητα της περιοχής. Πράγματι, οι εκτο­ πισμένοι ανταποκρίθηκαν και επέστρεψαν στις εστίες τους. Πολλά από τα σπίτια τους όμως είχαν καταληφθεί από τους Βούλγαρους. Με παρέμβαση του στον Σαρπύ, ο Βαμβακάς πέτυχε να εηανεγκαθίστανται οΓΕλληνες στα σπίτια τους και σιγά - σιγά να αποχωρούν οι Βούλγαροι. Εν τέλει, οι διπλωματικές προσπάθειες του Βενιζέλου ευοδώθηκαν κατά τη Διασυμμαχική Διάσκεψη του Σαν Ρέμο (Απρίλιος 1920), όταν ο'Ελληνας πολιτικός εξασφάλισε τη συγκατάθεση των Μεγάλων Δυνάμεων για την αντικατάσταση των συμμαχικών στρατευμάτων από τον ελληνικό στρατό σε ολόκληρη τη Θράκη. Η Γαλλία θα μετέφερε τα στρατεύματά της από τη Δυτική Θράκη στη Μικρά Ασία, αφήνοντας τον πλήρη έλεγχο της περιοχής στην Ελλάδα. Σημαντικό ρόλο στη λήψη της συγκεκριμένης απόφασης έπαιξε Βέβαια και η μεταστροφή της στάσης των Η.Π.Α., ως προς το θρακικό ζήτημα. Οι Η.Π.Α. συντονίστηκαν με τις υπόλοιπες Μεγάλες Δυνάμεις, μετά την αποχώρηση του Γούντροου Ουίλσον από τον προεδρικό θώκο των Η.Π.Α.. Ο Αμερικανός πρόεδρος Γούντροου Ουίλσον, που υποχρεώθηκε για λόγους υγείας να αποσυρθεί από το διεθνές διπλωματικό προσκήνιο, υπήρξε καθ' όλη τη θητεία του αρωγός των βουλγαρικών διεκδικήσεων, διότι αφενός συνδεόταν προσωπικά με το βουλγαρικό λόμπι, αφού η αδελ­ φή της συζύγου του είχε νυμφευθεί τον Βούλγαρο πρέσβη στην Ουάσιγκτον και αφετέρου ο ίδιος είχε οραματιστεί τη δημιουργία, με εντολή της Κοινωνίας των Εθνών, ενός διε­ θνούς Κράτους της Κωνσταντινούπολης υπό την κηδεμονία των Η.Π.Α., το οποίο θα περιλάμβανε ολόκληρη τη Θράκη. Ήδη από το 1919, στο «αυτόνομο» κρατίδιο Θράκης της Διασυμμαχικής κυβέρνησης, είχε οριστεί κεντρικό διοικητικό συμβούλιο που αποτελείτο από πέντεΈλληνες, πέντε μουσουλ­ μάνους, έναν Αρμένιο, έναν Ισραηλίτη, ένα Λεβαντίνο και ένα Το ελληνικό πολεμικό ναυτικό στην Αλεξανδρούπολη Βούλγαρο, που αντιπροσώπευαν τις διάφορες κοινότητες της περιοχής. Τον Μάιο του 1920, οι αντιπρόσωποι των κοινοτή­ των, που εκλέχθηκαν μετά από άτυπο δημοψήφισμα, ψήφισαν υπέρ της ενσωμάτωσης στην Ελλάδα, απόφαση την οποία υιοθέτησε και η Γαλλία. Σημειώνεται, ότι οι μουσουλμάνοι αντιπρόσωποι υποστήριξαν την ένωση της Θράκης με την Ελλάδα, δεδομένου ότι υπέφεραν και αυτοί από το Βουλγα­ ρικό ζυγό, αλλά και γιατί είχαν πληροφορηθεί για τη δίκαιη, αμερόληπτη και φιλελεύθερη συμπεριφορά της Ελλάδας στους χιλιάδες ομόθρησκούς της, που ζούσαν σε Θεσσαλία,Ήπειρο και Μακεδονία και είχαν ενσωματωθεί λίγα χρόνια νωρίτερα. Η προέλαση λοιπόν, των ελληνικών στρατευμάτων στη Θράκη ορίστηκε για τις 14 Μάΐου 1920 και είχε ως αφετηρία την Ξάνθη, που τελούσε ήδη υπό ελληνικό στρατιωτικό έλεγχο από τον προηγούμενο Οκτώβριο. Αφού κατέλαβε τις διαβάσεις προς τη Βουλγαρία, ο ελληνικός στρατός, υπό τον υποστράτη­ γο Επαμεινώνδα Ζυμβρακάκη, εισήλθε στη Γκιουμουλτζίνα όπως ονομαζόταν τότε η Κομοτηνή. Παράλληλα, τέθηκαν υπό ελληνικό έλεγχο το Πόρτο Λόγος και οΊασμος από τον υποστράτηγο Γεώργιο Λεοναρδόπουλο, ενώ ένα άλλο τμήμα του ελληνικού στρατού, υπό τον υποστράτηγο Κωνσταντίνο Μαζαράκη-Αινιάν, έχοντας ξεκινήσει με το οπλιταγωγό «Μυ- κάλη» από το λιμάνι των Ελευθερών Καβάλας, αποβιβάστηκε στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και προχώρησε στην κατά­ ληψη των Φερών, του Σουφλίου, του Διδυμότειχου και του Κάραγατς, προαστίου της Αδριανούηολης. Ο διοικητής του στρατού της Θράκης, υποστράτηγος Ζυμβρακάκης, υπήρξε ο κύριος συντελεστής της επιχείρησης ειρηνικής κατάληψης της Δυτικής Θράκης, που ολοκληρώθηκε με παραδειγματική τάξη εντός έξι ημερών (14-20 Μάΐου 1920). Μία ημέρα μετά την τελετή παράδοσης της Κομοτηνής, με εντολή του στρατιωτικού διοικητή Ζυμβρακάκη, τοιχο- κολλήθηκε τρίγλωσση (ελληνικά, τουρκικά και βουλγαρικά) προκήρυξη, που διατύπωνε την πρόθεση της Ελλάδος να σεβαστεί την ισονομία και ισοπολιτεία όλων των κατοίκων ΜΑΙΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2020 I Α ΣΤΥΝΟΜ ΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗ ΣΗ I 4 5