Τεύχος 2020 06 319

ΙΣΤΟΡΙΚΟ I Αναγγελία της απελευθέρωσης της ^άνθης εκεί στην επαναστατημένη Ρούμελη, όπου πολέμησαν για την ελευθερία της Ελλάδος. Η επιθυμία για ένωση με το ελληνικό κράτος παρέμει- νε ζωντανή καθ' όλη τη μετεπαναστατική περίοδο, η εγγύ­ τητα ωστόσο, με την Κωνσταντινούπολη και τα οθωμανικά στρατεύματα αλλά και η πεδινή μορφολογία του εδάφους της περιοχής, που δεν άφηνε περιθώρια για συνθήκες κλε­ φτοπολέμου, απέτρεπαν την εκδήλωση επαναστατικών κ ι­ νημάτων. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν από τα τέλη του 19ουαιώνα. Μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1878, η πόλη της Αλεξανδρούπολης, το κύριο αστικό κέντρο της Δυτικής Θράκης, που κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα είχε εξελιχθεί σε οικονομικό και εμπορικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής, παραδίδεται σε καθεστώς προστασίας υπό τη Ρωσία, με τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (3 Μαρτίου 1878). Η πόλη έκτοτε γνώρισε περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα να λειτουργούν σε αυτή οκτώ προξενεία, μεταξύ των οποίων και το ελληνικό, με πρόξενο τον Ίωνα Δραγούμη, μια ξεχωριστή προσωπικότητα της εποχής. Το ελληνικό στοιχείο της περιο­ χής, την περίοδο αυτή, αναθάρρησε ως προς την προοπτική αυτοδιάθεσής του. Όμως, με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων, αρχίζει η σταδιακή εισβολή των Βουλγάρων στη Θράκη. Το 1912 οι εθνικές φιλοδοξίες της Βουλγαρίας ξεπερνούσαν τις προ­ βλέψεις της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου του 1878, καθώς περιελάμβαναν τόσο την Ανατολική όσο και τη Δυτική Θράκη και όλη τη Μακεδονία. Η κατάκτηση όμως της Μακεδονί­ ας από τα ελληνικά στρατεύματα περιόρισε πς Βλέψεις της Βουλγαρίας αποκλειστικά στο έδαφος της Θράκης, όπου και εισήλθαν τα βουλγαρικά στρατεύματα προβαίνονταςσε Βαρ­ βαρότητες εναντίον χριστιανών και μουσουλμάνων. Με αυτό Είσοδος ελληνικού στρατού στην Αλεξανδρούπολη τον τρόπο επιβλήθηκε Βουλγαρική κατοχή στη περιοχή, η οποία διήρκεσε ελάχιστους μήνες, από τα τέλη του 1912 έως τον Ιούλιο του 1913. Η εγκατάλειψη της Αλεξανδρούπολης από το ελληνικό στοιχείο την περίοδο αυτή γίνεται εμφανής, καθώς οι Βούλγαροι προβαίνουν σε μεγάλες καταστροφές τον δομών της πόλης, κατακαίγοντας σχολεία, δημόσια κτίρια και τις αποθήκες του λιμανιού της πόλης. Χαρακτηριστικά της επικρατούσας, επί Βουλγαρικής κα­ τοχής, κατάστασης είναι όσα αναφέρει ο τότε Μητροπολίτης Μαρωνείας Νικόλαος (1902- 1914), σε επιστολές του προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γερμανό Ε' και την Αγία και Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου: «...Οι Βούλγαροι απαγορεύουν τη βάπτιση των ελληνοπαίδων ή την τέλεση εξο- δίου ακολουθίας για τους νεκρούςΈλληνες, εάν οι συγγενείς τους δεν απαρνηθούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και δεν προσχωρήσουν στη σχισματική και αντικανονική Βουλγαρική Εξαρχία. Ηπρος τον εκβιασμό τούτο άρνηση των συγγενών έχει ως συνέπεια τα νήπια ναπαραμένουν αβάπτιστα και οι νεκροί να θάπτονται άνευ της νενομισμένης εξοδίου ακολουθίας και άνευ συνοδείας ιερέως. Δέχονται να τελέσουν τα ιερά μυστήρια και τις ιεροπραξίες στις εκκλησίες μας, τις οποίες όπως τασχολεία μας, έχουν καταλάβει με την Βία των όπλων, εάν παρίσταται βουλγαροεξαρχικός και όχι Έλληνας Πατριαρχικός ιερέας. Οι διδάσκαλοι και οι ιερείς μας έχουν εκτοπιστεί Βιαίως και όσοι παραμένουν υποφέρουν ταπάνδεινα. Αλλάζουν ταονόματα των Ελλήνων για να τους εκΒουλγαρίσουν, τελούν τις θείεςλειτουρ­ γίες στην Βουλγαρική γλώσσα χωρίς ναμνημονεύουν το όνομα του Οικουμενικού Πατριάρχου και γενικότερα πιέζουν τους Έλληνες με απειλές, ξυλοδαρμούς και άλλα μέσα να ομιλούν τη Βουλγαρική γλώσσα για να τους εκΒουλγαρίσουν. Έφτασαν μάλιστα μέχρι του σημείου να απαλείψουν τις ελληνικές επι­ γραφές από τις εικόνες των Αγίων και από τους σταυρούς των τάφων στα χριστιανικά κοιμητήρια και να τις αντικαταστήσουν με Βουλγαρικές. Βιασμοί, κλοπές, πυρπολήσεις καταστροφές, ξυλοδαρμοί, απειλές ατιμώσεις και εξευτελισμοί είναι το κα- ΜΑΪΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2020 I Α ΣΤΥΝΟΜ ΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗ ΣΗ I 4 3