Τεύχος 2019 10 315

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ρύδης 2010: 52). Στο επόμενο στάδιο, τα Μ.Μ Ε. θα παρουσιάσουν την έντονη αντίδραση των Φορέων κοινωνικού ελέγχου, συνεχίζοντας ουσιαστικά να ανατροφοδοτούν και να συντηρούντο πρόβλημα στην επικαιρότητα, οδηγώντας κάποιες φορές (συνειδητά ή ασυνείδητα) ακόμα και στην εγκληματοποίηση των μειοψηφι- κών συμπεριφορών που «ευθύνονται» για τη δημιουργία του. Η νέα δημοσιότητα θα επιβεβαιώσει τους αρχικούς φόβους, θα δικαιολογήσει τη κρατική παρέμβαση και θα προκαλέσει τη θεσμοποίηση και τη συνέχισή της. Βέβαια, κατά την άποψη του γράφοντα, η αντίδραση του κράτους είναι νόμιμη, επιβεβλημένη και χρήσιμη, απλά ορι­ σμένες φορές πραγματοποιείται σπασμωδικά για λόγους σκο­ πιμότητας, κάτω από την έντονη πίεση που έχει καλλιεργηθεί στην κοινή γνώμη και ίσως σε υπέρμετρο βαθμό σε σχέσή με την κοινωνική Βλάβη που απειλείται, προκειμένου να μειώσει την κοινωνική αντίδραση και να καθησυχάσει το κοινό που βρίσκεται σε φόβο και πανικό. Ας μην ξεχνάμε ότι μια συμπεριφορά που είναι εγκλημα­ τική χαρακτηρίζεται οπωσδήποτε και ω ς αποκλίνουσα, ενώ μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά που εγείρει ηθικό πανικό μπορεί να περιγράφεται στον ποινικό νόμο, επομένως να είναι εγκληματοποιημένη, όμως μπορεί και όχι (Βιδάλη - Κουλούρης 2012:117). Επομένως, η στάση των Μ.Μ Ε. στη διαχείριση ενός ηθικού - ηθικολογικού πανικού είναι κομβική, καθότι ανατρο­ φοδοτεί και επιβεβαιώνει το ζήτημα, καλλιεργεί τα εγκληματικά στερεότυπα, επηρεάζει τη διαμόρφωση αντιλήψεων και θέσεων, ενώ δύναται να οδηγήσει ακόμα και στην εγκληματοποίηση συμπεριφορών, καθιστώντας τα Μ.Μ Ε. ως μια μορφή άτυπου κοινωνικού έλεγχου (Καρύδης 2010: 51). Όμως, ο ηθικός πανικός είναι δημιούργημα της άρχου- σας τάξης, της μεσαίας τάξης ή των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων και, παράλληλα, η δημιουργία του, έχει ως κίνητρο την ηθική ή το συμφέρον της ομάδας που τον προκάλεσε; θα αποτελούσε μια εντελώς επιφανειακή προσέγγιση εάν υποστη­ ρίζαμε ότι οι ηθικοί πανικοί δημιουργούνται από συγκεκριμένη τάξη ατόμων, εξυπηρετώντας αποκλειστικά τα συμφέροντά της. Η δημιουργία ενός ηθικού πανικού: • μπορεί να δημιουργείται λόγω μιας πραγματικής διάχυ­ της ανησυχίας του πληθυσμού κατά την οποία βρίσκο­ νται σε κίνδυνο οι αξίες του και η καθημερινότητά του. • μπορεί να αποδίδεται στη κυρίαρχη τάξη με σκοπό τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης και την εξυ­ πηρέτηση συμφερόντων της ή • να κατατάσσεται στη μεσαία τάξη προερχόμενη από επαγγελματικές ή κοινωνικές ομάδες, οι οποίες λει­ τουργούν είτε ωφελιμιστικά είτε από ηθικό κίνητρο. Το φαινόμενο λοιπόν των ηθικών ή ηθικολογικών πανικών και οι διαδικασίες εγκληματοποίησης που συνδέονται με αυτό είναι σαφώς πολυδιάστατες και, για την ανάλυσή τους σε Βάθος, πρέπει να εξετάσουμε αλληλοσυ μπλέκόμενα και αλληλοσυ- γκρουόμενα χαρακτηριστικά τα οποία συνυπάρχουν σε έναν ηθικό πανικό, ανάλογα με το κίνητρο που έχει ο καθένας ο οποίος συμμετέχει και συναινεί σε αυτόν (Καρύδης 2010: 48). Τα χαρακτηριστικά αυτά μπορεί να είναι η ηθική, η ιδεολο­ γία, ή η αίσθηση της εκπλήρωσης του καθήκοντος από τη μια πλευρά αλλά και η εξυπηρέτηση συντεχνιακών συμφερόντων, το κέρδος και η απόκτηση κοινωνικού κύρους από την άλλη (Καρύδης 2010:49). Συμπεραίνοντας, οι ηθικοί πανικοί μπορούν να οδηγήσουν σε προβληματική κρατική παρέμβαση, απέναντι σε ένα ζήτημα ή μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, σε στιγματισμό και διαπό­ μπευση ατόμων, στην εγκληματοποίηση πράξεων, αλλά και στη δημιουργία εγκληματικών στερεοτύπων, διαδικασίες στις οποίες η συμβολή μερίδας του Τύπου είναι απαραίτητη. Άλλωστε, η κοινωνική αντίδραση απέναντι σε μία συμπεριφορά δεν είναι μόνο αποτέλεσμα μεταβαλλόμενων πολιτισμικών αντιλήψεων, αλλά και αντανάκλαση της κρατούσας ιδεολογίας και του τρόπου που αυτή διαχέεται στο κοινωνικό σώμα μέσω των Μ.Μ.Ε.. ■ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ • Βιδάλη, Σ. (2013). Εισαγωγή στηνεγκληματολογία. Αθή­ να: Νομική Βιβλιοθήκη • Βιδάλη, Σ και Κουλούρης. Ν (2012), Αποκλίνουσα συμπεριφορά & Ποινικό φαινόμενο. Αθήνα: Ν ομική Βιβλιοθήκη • Ζαραφω νίτου, X. (1995). Εμπειρική Εγκληματολογία. Αθήνα: Ν ομική Βιβλιοθήκη • Καρύδης, Β. (2010). Όψ εις κοινω νικού έλεγχου στην Ελλάδα. Η θικοί πανικοί - Ποινική δικαιοσύνη Αθήνα: Αντ. Ν. Σάκκουλα • Καρύδης, Β. - Χουλιά ρας Α., επιμ, (2015). Η θ ικ ο ί Π α νικ ο ί - Εξουσία και Δικαιώματα - Σύγχρονες Προσεγγίσεις Αθήνα-θεσ- σαλονίκη: Εκδόσεις Σάκκουλα • Κουράκης, Ν. (1997). Ποινική Καταστολή. Κομοτηνή: Αντ. Ν. Σάκκουλα 50 I Α Σ Τ Υ Ν Ο Μ ΙΚ Η Α Ν Α Σ Κ Ο Π Η Σ Η I Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ ΙΟ Σ - Ο Κ Τ Ω Β Ρ ΙΟ Σ 2019