Τεύχος 2019 10 315

I ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ κατά πάσαν βεβαιότητα συνδέεται με αυτογενή διέγερση άγχους και φυσιολογικά και ψυχολογικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι, κόπωση, γαστρεντερικά συμπτώμα­ τα, μετατραυματικές αγχωτικές ανωμαλίες και καρδιακά συμπτώματα. Πλήγματα σχετιζόμενα μ ε το άγχος συνδέοντα ι με πραγματικές ή υποθετικές περιβαλλοντικές απειλές και μπορεί να έχουν μεγάλη διάρκεια. Επί τόπου μελέτες του πυρηνικού ατυχήματος του ThreeM ilelsland [3] που έγιναν ενάμιση χρόνο μετά το αρχικό ατύχημα, διαπίστωσαν ότι τα άτομα που κατοικούσαν κοντά στο σημείο αυτό εμφάνι­ σαν υψηλότερα επίπεδα νορεπινεφρίνης, καθώς κάποιες διαταραχές στην γνωστική ικανότητα (που μετρήθηκαν π.χ. κατά τη διόρθωση δοκιμίω ν κειμένων) σε σχέση με άτομα που κατοικούσαν κοντά σε ένα άλλο πυρηνικό ερ­ γοστάσιο, σε ένα θερμικό εργοστάσιο άνθρακα ή σε μια περιοχή όπου δεν υπήρχαν καθόλου ενεργειακοί σταθμοί [4], Οι έμμεσες επιπτώσεις που οφείλονται στη διακοπή της υποστήριξης από την κοινότητα ή την κοινωνία μπορεί να διαρκέσουν από μερικά χρόνια μέχρι μερ ικές δεκαετίες. Η εμπειρία των ειδ ικώ ν επί της ψυχικής υγείας επι­ βεβαιώνει ότι μετά από κάθε ακραίο καιρικό φαινόμενο, όπω ς π.χ. τυφώνες, η στήριξη στις βασικές ανάγκες και σε ψυχολογικές πρώτες Βοήθειες είναι απαραίτητες. Γ ε ­ νικά οι παρεμβάσεις αυτές εστιάζουν περισσότερο στις προσωπικές ανάγκες και στη λειτουργική αποκατάσταση παρά στην ψυχοπαθολογία. Σημειώνετα ι ότι η δυσμενής επίδραση τέτοιων γεγονότων είναι δυσανάλογα μεγαλύ­ τερη στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα κάθε χώρας. (Γ)Όσο για τη διάκριση ανάμεσα στις φυσιολογικές (εύλογες) και στις παθολογικές α νησυχίες ω ς προς την κλιματική αλλαγή, στην περιοχή της περιβαλλοντικής ια­ τρικής [5], ω ς «περιβαλλοντική ανησυχία» χαρακτηρίζεται η έμμονη και συχνά καταστροφική ανησυχία για θέματα πρακτικά ασήμαντα, συγκρινόμενα με καλά θεμελιωμένα προβλήματα, π.χ. τροχαία ατυχήματα και κάπνισμα. Σα λύση προτάθηκε να ανακοινώνεται από τους αρμοδίους η σχετική σημασία τέτοιων κ ινδύνων οε σύγκριση με άλλες προτεραιότητες στον τομέα της υγείας. Μ ε δεδομένες τις εξελισσόμενες ενδείξεις για τις πιθανές επ ιδράσεις της κλιματικής αλλαγής πάνω στην ανθρώπινη υγεία και την διάχυτη φύση των επ ιδράσεω ν αυτών, ειδικά στην σ υ ­ γκινησιακή και ψυχική υγεία, αυτό που αποτελεί εύλογο επίπεδο ανησυχίας παραμένει αμφισβητήσιμο. Μ ε κλινικούς όρους, ανησυχία είναι μια προσανατολι­ σμένη στο μέλλον διάθεση που σχετίζεται με μια αίσθηση γεγονότων που εξελίσσονται με τρόπο απρόβλεπτο και ανεξέλεγκτο. Συνοδεύεται τόσο από φυσιολογική υπερ­ διέγερση όσο και από κάποιες γνωστικές ανταποκρίσεις που περιλαμβάνουν επιφυλακή απέναντι σε απειλές και κίνδυνο και υψηλά επίπεδα φόβου ή/και πανικού [6], Ανα­ φορές στα Μ.Μ.Ε. εμφανίζουν την «οικο-ανησυχία» για την κλιματική αλλαγή, περιγράφοντας συμπτώματα όπω ς κρί­ σεις πανικού, απώλεια όρεξης, ευερεθιστότητα, αδυναμία και αϋπνία, τα οποία προσομοιάζουν στα εμφανιζόμενα σε κατοίκους χώ ρω ν πλησίον τοξικών αποβλήτων. (Δ) Αβεβαιότητα και απελπισία: Η συζήτηση για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής ηροκαλεί σοβαρές ανη­ συχίες για την μακροπρόθεσμη επιβίωση της ανθρώπινης ζω ή ς και για το περιβάλλον της γης [7], (Ε) Αδιαφορία και απάθεια: Τα περιβαλλοντικά προ­ βλήματα συνδέονται από μακρού με αδιαφορία ή απάθεια [8, 9). Η αδιαφορία διαφοροποιείται από την απάθεια ω ς δευτερεύουσα αντίδραση που ακολουθεί τη συνειδητο- ποίηση του μεγέθους των απειλών της κλιματικής αλλαγής και της αδυναμίας να επηρεάσουν τις συνέπειές της, ενώ η απάθεια φαίνεται να αποτελεί πρωταρχική συναισθηματική ανταπόκριση που αποτρέπει τα άτομα από το να ενημερω ­ θούν για σχετικές απειλές και να επιδείξουν πιο έγκυρη αντίδραση. Κατ' άλλους ερευνητές η φαινόμενη απάθεια του κοινού ω ς προς τη κλιματική αλλαγή είναι ουσιαστικά παράλυση μπροστά στο μέγεθος του προβλήματος. (ΣΤ) Αισθήματα ενοχής ω ς προς τα περιβαλλοντικά προβλήματά: Τα αισθήματα ενοχής αποτελούν συναισθη­ ματική αντίδραση στην εντύπωση του ατόμου ότι δεν έχει ανταποκριθεί επαρκώς, και σε σχέση με τα δικά του ηθικά κριτήρια, ενώ άτομα που αισθάνονται τέτοιες ενοχές απο­ κτούν κίνητρα για να διορθώσουν τη συμπεριφορά τους ή να αισθανθούν ηθική ευθύνη. 0 παράγων όμω ς αυτός δεν παίζει σημαντικό ρόλο σε περιπτώσεις που οι άνθρωποι απορρίπτουν δυσάρεστα μηνύματα (10). (Ζ) Επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην κοινότητα και στην κοινωνία: • Η λεγάμενη «παγκόσμια υπερθέρμανση» και η σ υ ­ ναφής αύξηση της εκάστοτε θερμοκρασ ίας του πε­ ριβάλλοντος αποδείχθηκε ότι ηροκαλεί αύξηση της κοινωνικής βίας [11 ]. Συγκεκριμένα διαπιστώθηκε ότι 32 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ ΙΟ Σ - Ο Κ Τ Ω Β Ρ ΙΟ Σ 2019