Τεύχος 2019 10 315

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ I αυτό επηρεάζει π.χ. τις πολυ εθν ικές επ ιχειρήσ εις που ενεργοποιούνται σε ευρύτατες γεωγραφ ικές περ ιοχές και σε δ ιάφορες χώρες. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι απλά περιβαλλοντικό πρόβλημα, διότι συνδέεται στενά με προβλήματα ενεργειακής ασφάλειας οφειλόμενα στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και ιδιαίτερα το πετρέ­ λαιο και γενικότερα στην επάρκεια και τη διαχείριση της ενέργειας. Οι κάθε είδ ο υ ς προστριβές για το θέμα της κλιματικής αλλαγής οδηγούν, σε μερ ικές περιπτώσεις, στη διεύρυνση του καταλόγου των προβλημάτων, με τους διαμορφωτές πολιτικής να επικαλούνται την ενέργεια για να αποφύγουν συγκρούσεις σε σχέση με την κλιματική αλλαγή, επίσης δε και τις εταιρείες, επειδή, απευθυνόμενες στην κλιματική αλλαγή, στην πράξη συνήθω ς καταλήγουν σε συγκεκριμένες ρυθμίσεις στην ενεργειακή βάση των επιχειρηματικών μοντέλων. Ανεξάρτητα πάντω ς από τα ακριβή κίνητρα και την εστίαση, είτε πρόκειται για το κλίμα είτε για την ενέργεια, οι στρατηγικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής χαρα­ κτηρίζονται από μεγάλη αβεβαιότητα, π.χ. ω ς προς το εί­ δος, το μέγεθος και το χρόνο του συγκεκριμένου φυσικού γεγονότος, καθώ ς επ ίσης και ω ς προς τους καλύτερους δυνατούς τρόπους αντιμετώπισης του. Ως προς τους ανθρωπογενείς παράγοντες που επ η ­ ρεάζουν την κλιματική αλλαγή σε παγκόσμιο επίπεδο, η εκπομπή αερίων θερμοκηπίου που προκαλεί την παγκό­ σμια υπερθέρμανση, κατατάσσονται ω ς εξής κατά σειρά σπουδαιότητας, ηλεκτροπαραγωγή, αλλαγές χρήσης γης (ιδιαίτερα την αποδάσωση), γεωργία και μεταφορές. Ακόμη, αβεβαιότητες παραμένουν ω ς προς τη φύση και την κλίμακα τω ν μα κρ οπρόθ εσμω ν συ νεπ ειώ ν με τεράστια περιθώρια σφάλματος. Είναι όμω ς φανερό πως, αν δεν αντιμετωπισθούν με ιδιαίτερη προσοχή, οι συνέ­ πειες μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνες, ενώ συχνά οι διάφοροι κίνδυνοι αποδεικνύονται πολύ πιο σημαντικοί από όσο θεωρήθηκαν αρχικά. Κάποια πλήγματα μπορεί να είναι μη αντιστρεπτά, όπω ς π.χ. η τήξη μόνιμα παγωμένου εδάφους (permafrost), που είναι δυνατόν να προκαλέσει την απελευθέρωση τεραστίων ποσοτήτων μεθανίου στην ατμόσφαιρα σε Βαθμό τελείως απρόβλεπτο. Το πρόβλημα παραμένει παγκόσμιο στην ουσία του: Τα αέρια του θερμοκηπίου έχουν γενικά τις ίδιες αρ­ νητικές συνέπειες πάνω στο κλίμα οπουδήποτε στον κόσμο και αν εκπέμπονται. Η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί διεθνή συνεργασία. Καμιά πε­ ριοχή δεν παραμένει ανεπηρέαστη. Οι συνέπειες όμω ς διαφέρουν πολύ ανά τον κόσμο, και οι φτωχότερες χώρες υφίστανται τις χειρότερες. ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Οι ψυχολογικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, ως παράγοντες αβεβαιότητας και αστάθειας στη λειτουργία της επιχειρηματικότητας και της κοινω νίας γενικότερα, δεν είναι καθόλου αμελητέες, όπως θα δείξουμε στη συνέχεια. Συγκεκριμένα οι επιδράσεις πάνω στην ψυχοκοινωνική και διανοητική υγεία των ανθρώπω ν συνοψίζονται στις παρακάτω σοβαρές επιπτώσεις: (Α) Π ρ ο σω π ικ ές εμπ ειρ ίε ς ακρα ίω ν κα ιρικώ ν φαι­ νομένω ν συχνό οδηγούν σε προβλήματά ψυχολογικής και ψυχικής υγείας που συνεπάγονται συσσωρευτικά πλήγματα λόγω της επαναλαμβανόμενης έκθ εσης στις φυσικές καταστροφές (2). Τέτοιες εξελίξεις περιλαμβάνουν ο ξείες μετατραυματικές αγχογόνες ανωμαλίες. Επ ίσης εμφανίζονται άλλα προβλήματά σχετιζόμενα με το άγ­ χος, όπω ς περίπλοκες καταστάσεις θλίψης, κατάθλιψης, ανησυχίας και ψ υχοσω μα τικ ές ανωμαλίες, καθώ ς και υπερκατανάλωση αλκοόλ και ναρκωτικών και υψηλότερα ποσοστά αποπειρώ ν αυτοκτονίας, α υ ξημένο ς κίνδυνος κακοπο ίησης α νηλίκω ν και αυ ξημ ένη ευπάθεια όσω ν έχουν ΒεΒαρυμένο ιστορικό ψυχικώ ν παθήσεων. •(B) Αγχος και συναισθηματικές επιπτώσεις προκα- λούμενες από φυσικές και τεχνολογικές (ανθρωπογενείς) καταστροφές. Στη Βιβλιογραφία αναφέρονται ότι αυτές αποτελούνται από διακεκριμένες φάσεις που χαρακτηρί­ ζονται από συμπτώματα που μεταβάλλονται χρονικά και περιλαμβάνουν αισθήματα δυσπιστίας, συγκλονισμού, άρνησης ή θυμού, που εμφανίζονται αμέσω ς μετά το γε­ γονός, καθώς και αλτρουιστικά αισθήματα που συνδέονται με τη διάσωση ανθρώπων και περιουσιών. Η ψυχολογική υποστήριξη και η έμπ νευση α ισ ιοδοξίας για το μέλλον έχουν τη δυνατότητα να αποτρέψουν την απογοήτευση, τις απα ισ ιόδοξες σ κ έψ εις και εικό νες και τον θυμό ω ς μακροχρόνιες επιπλοκές και συναισθηματικά πλήγματα μόλις καταστούν εμφανή. Η φάση αυτή της απογοήτευ­ σης, που μπορεί να δ ιαρκέσει από μήνες μέχρι χρόνια, Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ ΙΟ Σ - Ο Κ Τ Ω Β Ρ ΙΟ Σ 2019 I ΑΣΤΥΝΟΜ ΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I 3 1