Τεύχος 2018 06 308

ΙΣΤΟΡΙΚΟ I να έχουν το χαρακτήρα της οργανωμένης γενοκτονίας. Την «εκκαθάριση» ξεκίνησε το κίνημα των Νεότουρκωντο 1911, τη συνέχισε κατά τη διάρκεια του Α ' Παγκόσμιου Πόλεμου και την ολοκλήρωσε με φριχτό τρόπο ο Μουσταφά Κεμάλ από το 1916 έως το 1923. Τα πρώτα χρόνια οι Έλληνες του Πόντου οδηγούνταν στα λεγάμενα τάγματα εργασίας, τα Αμε- λέ Ταμπουρού, όπου μετά από εξαντλητικές πορείες και την ασιτία, οι περισσότεροι δεν άντεχαν και πέθαιναν. Αργότερα, οι διώξεις πήραν το χαρακτήρα της γενοκτονίας και οι Τούρ­ κοι δεν έδειχναν κανένα έλεος. Σκότωναν εν ψυχρώ άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Πριν από τον όρο «Γενοκτονία», υπήρχε ο όρος «Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας». Η γενοκτονία ως όρος διαμορφώθηκε κυρίως στη δίκη της Νυρεμβέργης το 1945, εκεί που δικάστηκε η ηγεσία των ναζιστών εγκλη­ ματιών του πολέμου. 0 όρος σημαίνει μεθοδική εξολόθρευ- ση, ολική η μερική, μίας εθνικής φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. Οι συγκλονιστικές μαρτυρίες... Στις 19 Μαΐου του 1919, η ημερομηνία έχει καθοριστεί επίσημα ως ημέρα μνήμης, ο Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμ- ψούντα με τις δυνάμεις τους. Τότε άρχισε η δεύτερη και πιο φριχτή φάση της ποντιακής τραγωδίας. Σύμφωνα με τον πρόξενο της Αυστρίας στη Τραπεζούντα «οι Τούρκοι εφαρ­ μόζουν τακτική εκτόπισης του πληθυσμού, δίχως διάκριση και δυνατότητα επιβίωσης, από τις ακτές στο εσωτερικό της χώρας, ώστε οι εκτοπισμένοι να είναι εκτεθειμένοι στην αθλιότητα και το θάνατο από την πείνα». Πολλοί, προκειμένου να σωθούν από τη σφαγή, κατέ­ φυγαν στα γύρω βουνά, ενώ μεγάλο μέρος του πληθυσμού σκορπίστηκε στα βάθη της Μικρός Ασίας και την Ελλάδα. Οι μαρτυρίες όσων επέζησαν τεκμηριώνουν τη γενοκτονία. Σε άρθρο του δημοσιογράφου Τάσου Κοντογιαννίδη υπάρχει η συγκλονιστική περιγραφή μίας αμερικανίδας δημοσιογράφου που ήταν αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων: «Καθ' οδόν συναντούσαμε ομίλους γερόντων, παιδιών, σε μία ατέλειωτη πορεία μαρτυρίου, όπου έπεφταν νεκροί από την εξάντληση και από ταχτυπήματα των συνοδών Τούρκων. Οι περισσότεροι εκλιπαρούν το θάνατο. Στην πόλη Μεζερέχ ξαφνικά ακούσαμε φωνές περίπου τριακοσίων μικρών παιδιών, μαζεμένων σε κύκλο. Είκοσι τσανταρμάδες - χωροφύλακες, που κατέβηκαν από τα άλογά τους, χτυπούσαν σκληρά και ανελέητα τα παιδιά μ ε τα μαστίγια και τα τρυπούσαν μ ε τα ξίφη τους για να μη κλαίνε. Το θέαμα ήτο πρωτοφανές, φρικώδες! Τα παιδάκια έσκυβαν κι έβαζαν τα χεράκια τους πάνω στο κεφάλι για ν ' αποφύγουν τα χτυπήματα. Μία μητέρα που όρμησε για να σώσει το παιδί της δέχτηκε το ξίφος στη καρδιά κι έπεσε κατά γης. Πάθαμε νευρική κρίση! Παντού βλέπαμε πτώματα γυναικών, παιδιών και γερόντων. Η Αμερικανική Υπηρεσία υπολογίζει τους Έλληνες που εξολόθρευσαν οι Τούρκοι στη Σεβάστεια σε τριάντα χιλιάδες!» Οι Νεότουρκοι έβγαλαν και πολλές φωτογραφίες γύρω από τα πτώματα των Ελλήνων του Πόντου. Σε κάποιες φαίνονται να χαμογελούν... 0 Αρόλοβ, σοβιετικός πρέσβης στην Άγκυρα, ενημε­ ρώθηκε στη Σαμψούντα από τον αρχιστράτηγο Φρούνζε. 0 Φρούνζε του είπε ότι είχε δει πλήθος Έλληνες που είχαν σφαγιαστεί, «βάρβαρα σκοτωμένους Έλληνες, γέρους, παι­ διά. γυναίκες». Προειδοποίησε επίσης τον Αρόλοβ για το τι επρόκειτο να συναντήσει, πτώματα σφαγιασμένων Ελλήνων τους οποίους είχαν απαγάγει από τα σπίτια τους και είχαν σκοτώσει πάνω στους δρόμους. Για το θέμα αυτό ο Αρόλοβ είχε ιδιαίτερη συνομιλία με τον Κεμάλ. Αναφέρει οι ίδιος: « Του είπα (του Κεμάλ) για τις φρικτές σφαγές των Ελλήνων που είχε δει ο Φρούνζε και αργότερα εγώ ο ίδιος. Έχοντας υπ ' όψη μου τη συμβουλή του Λένιν να μη θίξω την τουρ­ κική εθνική φιλοτιμία, πρόσεχα τις λέξεις μου...» 0 Κεμάλ απάντησε ως εξής στις «επισημάνσεις» του Φρόνζε; «Ξέρω αυτές τις βαρβαρότητες. Έχω δώσει διαταγές να μεταχειρί­ ζονται τους Έλληνες αιχμαλώτους μ ε καλό τρόπο... Πρέπει να καταλάβετε το λαό μας. Είναι εξαγριωμένοι. Ποιοι πρέπει να κατηγορηθούν για αυτό: Εκείνοι που θέλουν να ιδρύσουν ένα «Ποντιακό κράτος» στην Τουρκία...» ΜΑΙΟΣ - ΙΟΥΝΙΟΣ 2018 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I 65