Τεύχος 2018 02 306

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ NO WOMAN IS IMMUNI Και ενώ τα στατιστικά στοιχεία της εν- δοοικογενειακής βίας προβληματίζουν ως προς την ανησυχητική έκταση που έχει λά­ βει το φαινόμενο, τα αριθμητικά δεδομέ­ να που σχετίζονται με το trafficking, μία από τις πιο σκληρές μορφές βίας εις βά­ ρος των γυναικών, εντυπωσιάζουν. Υπολο­ γίζεται, ότι σε ετήσια βάση 500.000 με 2.000.000 άνθρωποι στον κόσμο, κυρίως γυναίκες και παιδιά, διακινούνται παράνο­ μα με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευ­ ση και την εξαναγκαστική εργασία (United Nations Regional Information Centre for Western Europe, 2017). Παράλληλα, στη χώρα μας. για την τετραετία 2014-2017, έχουν καταγραφεί πάνω από 110 υπο­ θέσεις εμπορίας ανθρώπων, με τις γυναίκες και τα κορίτσια μαζί να αποτελούν, κατά προσέγγιση, το 70% των θυμάτων. Συγχρόνως, για το ίδιο χρονικό διάστημα, στην ελληνι­ κή επικράτεια έχουν σημειωθεί περισσότερα από 760 περι­ στατικά βιασμών (τετελεσμένων ή απόπειρας), με τα θύματα στην πλειοψηφία τους να είναι και πάλι γυναίκες. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς όμως, βρίσκονται ανθρώπινες ιστορίες και γυναίκες που έχουν υποστεί βία με διάφορους τρόπους, γυναίκες που κάποιοι τις αντιμετωπίζουν ως αντικείμενα. Και οι αριθμοί αυ­ τοί είναι σχεδόν βέβαιο ότι είναι πολύ περισσότεροι, αν λάβει κάποιος υπόψη του το λεγόμενο σκοτεινό αριθμό της εγκλημα­ τικότητας, σύμφωνα με τον οποίο, πάντα υπάρχουν εγκλήματα τα οποία δεν καταγγέλλονται (Φαρσεδάκης, 2005). Δυστυχώς, ο φόβος των επιπτώσεων, ο ενδεχόμενος στιγματισμός και η ντροπή δεν οδηγεί κάποιες γυναίκες στο κατώφλι των αρχών. Ποιο είναι, όμως, το προφίλ των γυναικών - θυμάτων βίας: Μέχρι και πριν από μερικά χρόνια, υπήρχε η αντίληψη ότι οι κακοποιημένες γυναίκες προέρχονται από χαμηλό κοινω- νικό-οικονομικό περιβάλλον. Ωστόσο, η πρόσφατη διεθνής εμπειρία και έρευνα ανατρέπουν αυτή την άποψη και στο πρό­ σωπο των κακοποιημένων γυναικών βλέπουν την οποιαδήπο­ τε γυναίκα, τη γυναίκα της διπλανής πόρτας. Μπορεί να είναι πλούσια ή φτωχή, άνεργη ή επιτυχημένη επαγγελματίας, νέα ή ηλικιωμένη, μορφωμένη ή αγράμματη, ανεξάρτητα από την κοινωνική θέση, την οικονομική κατάσταση, το μορφωτικό επίπεδο, τη φυλή, την εθνικότητα ή το χρώμα (Αρτινοπούλου, 2004). Ειδικά για τη χώρα μας, το μεγαλύτερο ποσοστό των κακοποιημένων γυναικών που απευθύνονται στις δομές φιλοξενίας της Γενικής Γραμματείας Ισότητας, ανήκει στην ηλικιακή κατηγορία 26-55 ετών και περιλαμβάνει όλα τα μορφωτικά επίπεδα (Γενική Γραμματεία Ισότητας, 2017). Ζωτικής σημασίας εξακολουθεί να παραμένει το ερώ­ τημα για ποιους λόγους κάποιος βιαιοπραγεί εις βάρος μίας γυναίκας και γενικότερα για ποιους λόγους μπο­ ρεί να συμπεριφέρεται βίαια. Αναρίθμητες απόψεις και θεωρίες έχουν διατυπωθεί, τόνοι μελάνης έχουν καταναλωθεί για να σκιαγραφήσουν το φαινόμενο UFECANBEAFAIRYTALE IFYOUBREAKTHESILENCE #STOPVIOLENCEAGAINSTWOMEN της βίας. Ένας από τους πατέρες της κοινω- νιολογίας. ο Μαξ Βέμπερ και ο στυλοβότης της ψυχανάλυσης. Σίγκμουντ Φρόυντ, ανα­ φέρουν, ότι η βία είναι ένα φαινόμενο σύμ­ φυτο με την ανθρώπινη φύση, ένα φαινόμε­ νο που υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει όσο μιλάμε για τον παράγοντα άνθρωπο και για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Το ζητούμενο εί­ ναι κατά πόσο το κάθε άτομο διαθέτει και έχει αναπτύξει εκείνους τους μηχανισμούς για να το συγκρατήσουν από τις βίαιες τάσεις του και να μετατρέψουν αυτές σε δημιουργικότητα. Η εκπαίδευση, σε συνδυασμό με τον παιδευτικό ρόλο της οικογένειας είναι τα όπλα για τον τελικό στόχο, που εί­ ναι η κοινωνική πρόοδος, (Αντωνοπούλου, 2008. Ενρίκεζ, 2005). Συμπληρωματικά στα παραπάνω, έρχεται να προστεθεί και ο λεγόμενος κύκλος της βίας, σύμφωνα με τον οποίο η βία ε ί­ ναι μία κατάσταση η οποία μπορεί να ξεκινήσει ως μία «απλή και αθώα» συμπεριφορά και με την πάροδο του χρόνου να εξελιχθεί σε μία δραματικά βίαιη πράξη(χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των serial killers). Αυτό είναι δυνατό να συμ­ βαίνει, διότι ο δράστης έχει μάθει να φέρεται βίαια, καθώς μπορεί να έχει υπάρξει μάρτυρας σκηνών βίας, είτε θύμα βί­ αιης συμπεριφοράς. Όταν μάλιστα η συμπεριφορά του αυτή ενισχύεται μέσω επιβράβευσης από το περιβάλλον του, μαθαί­ νει όχι μόνο να είναι βίαιος, αλλά και να δικαιολογεί ηθικά και κοινωνικά την καταχρηστική του συμπεριφορά (Walker, 1979). Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνονται οι κοινωνικοί ρόλοι για τα δύο φύλα (άντρας- γυναίκα) και κατά συνέπεια η θέση τους μέσα στο κοινωνικό σύστημα. Έχει παρατηρηθεί, ότι τέτοια φαινόμενα βίας είναι πιο συχνά και έντονα, στις κοινωνίες που κυριαρχεί η αντίλη­ ψη ότι ο άντρας μπορεί να εξουσιάζει τη ζωή της γυναίκας, ενώ οι ανισότητες μεταξύ αντρών και γυναικών είναι οξυμέ- νες, με αποτέλεσμα η τελευταία να κατέχει δευτερεύουσα κοι­ νωνική θέση (Καντζάρα, 2008). Για παράδειγμα, σε χώρες της α0 α S T O P ABUSE ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2018 I ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ I 3 5