ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ Το προφίλ του δράστη, οι εγκληματικές πτυχές της προσωπικότητάς του και οι μέθοδοι ανίχνευσης ψεύδους Χρύσα Καλτσώνη Κοινωνική Εγκληματολόγος - Εγκληματολογική Ψυχολόγος Εξειδίκευση στη διαχείριση κρίσεων των Ενόπλων Δυνάμεων BSC (χ2), MBA, MSc Η ανάλυση του εγκληματικού προφίλ στηρίζεται σε διάφορες θεωρίες και προσεγγίσεις οι οποίες επιδιώκουν να εξηγήσουν και να ερμηνεύσουν τη συμπεριφορά των παραβατών προκειμένου να προβλέψουν ή να κατανοήσουν καλύτερα τις εγκληματικές τους πράξεις. Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης, η εγκληματικότητα οφείλεται στην ικανότητα κοινωνικής μάθησης καθώς και στην αλληλεπίδραση με άλλους που μοιράζονται εγκληματικές αξίες ή συμπεριφορές. Από την άλλη μεριά, η θεωρία του Ιταλού Εγκλη- ματολόγου, Cesare Lombroso, υποστήριζε ότι ο εγκληματίας είναι μια μορφή «ανθρωττολογικού υπολείμματος» από τα πρώιμα στάδια της ανθρώπινης εξέλιξης. Έτσι, οι εγκληματίες θεωρούνταν ως «αναδρομικέςμορφές» των πρώτων ανθρώπων ή ως «γενετικά ατελή». Ωστόσο, οι σύγχρονοι ερευνητές επικεντρώνονται περισσότερο σε πολυδιάστατες αιτίες της εγκληματικότητας, όπως παραδείγματος χάριν είναι οι κοινωνικοί παράγοντες, οι ψυχολογικοί παράγοντες, οι γενετικοί παράγοντες καθώς και οι συνθήκες του περιβάλλοντος που ζει το άτομο. Το εγκληματικό προφίλ δραστών συνδέεται άμεσα με την κλινική ψυχοπαθολογία, καθώς οι ψυχικές διαταραχές ή διαταραχές προσωπικότητας συχνά επηρεάζουν τη συμπεριφορά και τις εγκληματικές πράξεις. Ανάλογα με τον τύπο του εγκλήματος και τη διάσταση του ψυχολογικού προφίλ του δράστη, η κλινική ψυχοπαθολογία μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την κατανόηση των αιτίων της εγκληματικής συμπεριφοράς. Σε γενικό πλαίσιο, οι δράστες χαρακτηρίζονται από παθολογικά μοτίβα, καθώς υπάρχει έντονη εσωτερική έξαρση αδρεναλίνης, όπως επίσης και μια αίσθηση δικαίου. Εκτός αυτού, έχουν μεγάλη τάση να ασκούν έλεγχο και να χειραγωγούν τους άλλους γύρω τους, όπως επίσης αποζητούν την εξουσία. Σε ποιο ειδικό, τα άτομα αυτά διακρίνονται από μια πληθώρα χαρακτηριστικών. Κάποια από αυτά τα χαρακτηριστικά είναι το έντονο συναισθηματικό άγχος, συναισθηματική αστάθεια, έντονα συναισθηματικά ξεσπάσματα, έλλειψη ηθικών φραγμών και αντικοινωνική συμπεριφορά. Έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί έχουν δείξει ότι υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες δραστών που συνδέονται με συγκεκριμένες ψυχικές διαταραχές: ■ Ψυχοπάθεια: Οι ψυχοπαθείς σε πολύ μεγάλο βαθμό χαρακτηρίζονται για τη χειριστική τους συμπεριφορά και για την απάθεια τους. Συνδέεται με άτομα τα οποία είναι ιδιαίτερα χαρισματικά αλλά ταυτόχρονα τους καθιστά και ιδιαίτερα επικίνδυνα ως άτομα. Έχουν μια τάση αντικοινωνικότητας. Στόχος τους είναι να προκαλέσουν πόνο στην άλλη πλευρά, γεγονός που τους κάνει να αισθάνονται ικανοποιημένοι, ανεξάρτητα από τον κίνδυνο που μπορεί να αντιμετωπίσουν ή το ελάχιστο κέρδος που μπορεί να αποκομίσουν. Ωστόσο, στο εργασιακό τους περιβάλλον, διακρίνονται για την ικανότητα τους σε θέματα στρατηγικής. Είναι εξαιρετικά λεπτομερείς και αναλυτικοί και διακρίνονται για την ευφυΐα και την ταχύτητά τους. Αυτό τους καθιστά να μπορούν να ενεργούν αποτελεσματικά. ■ Ναρκισσισμός: Τα άτομα με ναρκισσισμό χαρακτηρίζονται από υπερβολική αγάπη για τον εαυτό τους και εγωκεντρισμό. Εσωτερικά χτίζουν έναν δικό τους κόσμο. Είναι άνθρωποι που 28
RkJQdWJsaXNoZXIy NDIzNzk3