Τεύχος 2024 12 346

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΩΡΕΣ Σταυρόλεξο ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ 1. Όργανο της τάξης. 2. Ναυτικό πρόσταγμα — Αυτοαναγορεότηκε μητέρα του Μεγαλέξαντρου. 3. Αθηναϊκά εργατικά αρχικά — Ποτάμι της δυτικής Κίνας. 4. Όποιος το... «ρίχνει», ψηλώνει — Έτσι καταλήγει η... φάρσα. 5. Ξεγεννάει επίτοκες — Ποδοσφαιρικός όρος. 6. Αθωότητας... αρχή — Νορβηγός ποιητής. 7. Ιερό... δέντρο — Ο καθένας (αρχ.). 8. Ραδιοφωνικά αρχικά — Διπλό... θυμίζει παλιό ευθυμογρά- φο. 9. Ορθοστασίας... αποτελέσματα — Παραλίγο... νέα. 10. Μια ασιατική πρωτεύουσα — Λέγεται ο Κλίντον. 11. Άνθρωπος που ανακατεύεται παντού χωρίς να είναι αρμόδιος (μτφ.). ΚΑΘΕΤΑ 1. Στο μύλο γίνεται — Αρχικά για ηλεκτρονικές... ταυτότητες. 2.... βουαγιάζ: είδος σάκου — Είδος μικρού ψαριού. 3. Το πεύκο — Γλάροι (αρχ.). 4. Μέσα στο... κουκί — Άρμενο — Μάρτιν...: Αμερικανός ηθοποιός. 5. Σύμφωνο με... βάσεις — Έγραψε την «Ελευθερωμένη Ιερουσαλήμ». 6. Μοίρα... προγόνων μας — Η αρχή μιας εντολής του Δεκάλογου. 7. Ξένων... θάλασσα — Συνδικαλιστικά αρχικά για... ιπτάμενους — Πονώ... αθόρυβα. 8. Κρατικός οργανισμός διαχείρισης (αρχικά) — Σκεπάζει το έμβρυο κατά την κύηση. 9. Νταβαντούρι, πατιρντί — Εθνική Λυρική Σκηνή. Πηγή: istavrolexo.gr Γιατί το λέμε έτσι; /^. «Ήξεις, αφήξεις...» Είναι το πρώτο μέρος μιας φράσης ενός περίφημου χρησμού της Πυθίας του μαντείου των Δελφών και που όλος ο χρησμός είναι ο εξής : « Ήξεις, αφήξεις ου εν πολέμω θνήξεις». Ο χρησμός αυτός ήταν μια έξυπνη απάτη, γιατί με την πρώτη μορφή, με το κόμμα πριν από το ου: «Ήξεις, αφήξεις, ου εν πολέμω θνήξεις», σήμαινε: Θα πας, θα γυρίσεις, δεν θα σκοτωθείς στον πόλεμο. Ενώ στη δεύτερη μορφή, με το κόμμα μετά το ου: «Ήξεις, αφήξεις ου, εν πολέμω θνήξεις», σήμαινε: Θα πας, δεν θα γυρίσεις, θα σκοτωθείς στον πόλεμο. Αυτούς τους χρησμούς δεν τους έδιναν γραμμένους οι ιερείς κι έτσι το νόημά τους ήταν διφορούμενο. Μπορούσε να ερμηνευτεί κι έτσι κι αλλιώς. Η παροιμιακή αυτή φράση λέγεται, όταν θέλουμε να δηλώσουμε μια ασάφεια, κάτι το διφορούμενο. Πηγή: «Λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις» του Τάκη Να- τσούλη, εκδόσεις Σμυρνιωτάκη Η γλώσσα μας Διαμαρτύρομαι- διαμαρτυρώ, διαμαρτυρία- διαμαρτύρηση Προκειμένου για οικονομικές συναλλαγές (γραμμάτια, συναλλαγματικές) χρησιμοποιούμε το ρ. διαμαρτυρώ και το παράγωγο ουσ. διαμαρτύρηση («Η Τράπεζα του διαμαρτύρησε τρία γραμμάτια»), Αντιθέτως, το διαμαρτύρομαι και το ουσ. διαμαρτυρία χρησιμοποιούνται με την γενικότερη σημ. «υποβάλλω ένσταση, αντιτίθεμαι, δηλώνω την αντίθεσή μου» - «αντίθεση, δήλωση της αντίθεσης». Ας σημειωθεί ότι στην αρχαία το διαμαρτύρομαι σήμαινε αρχικά «επικαλούμαι την μαρτυρία», το διαμαρτυρία την «εξώδικο διαμαρτυρία» ή «εξώδικο έγγραφο», το δε δια- μαρτυρώ «την υποβολή εξώδικου» (διαμαρτυρίας). Η λ. διαμαρτύρηση είναι νεότερη και, προτού προσλάβει τη σημερινή οικονομική σημασία, σήμανε επίσης την έντονη και έγγραφη δήλωση αμφισβητήσεως της ορθότητας ορισμένων εκκλησιαστικών αποφάσεων, περίφημη είναι η διαμαρτύρηση (= διαμαρτυρία) των Λουθηρανών (1529) κατά των αποφάσεων του Πάπα, η οποία κατέληξε στο δόγμα των Διαμαρτυρομένων (ή Προτεσταντών) και της Διαμαρτυρόμενης Εκκλησίας. Πηγή: Λεξικό της Ν. Ελληνικής Γλώσσας, του Καθηγητή Γλωσσολογίας Γ. Μπαμπινιώτη. 122

RkJQdWJsaXNoZXIy NDIzNzk3