Τεύχος 2024 06 343

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΩΡΕΣ Σταυρόλεξο Γιατί το λέμε έτσι; ^ Φτύσε τον κόρφο σου Οι αρχαίοι Έλληνες πολεμιστές και ιδιαίτερα οι Μακεδό- νες, πριν επιτεθούν στους εχθρούς τους, έφτυναν τρεις φορές τον κόρφο τους. Μ' αυτό πίστευαν ότι μειωνόταν η δύναμη των αντιπάλων τους. Υπάρχει μάλιστα κι ένα μικρό ανάγλυφο σε μουσείο που παριστάνει τρεις πολεμιστές με πανοπλίες και ακόντια να φτύνουν τον κόρφο τους, προτού μπουν στη μάχη για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό. Την αρχαιότατη αυτή πρόληψη εξακολουθούν να διατηρούν σε μεγάλο βαθμό και οι σημερινοί Έλληνες. Γι' αυτό, όταν νομίζουν ότι κάποιος έχει κακό μάτι, λένε συνήθως: «Φτύσε τον κόρφο σου» για να διώξουν μακριά το «μάτι». Πηγή: «Λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις» του Τάκη Να- τσούλη, εκδόσεις Σμυρνιωτάκη ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ 1. Αναπνευστικό όργανο. 2. Πάντοτε (αρχ.) - Βίτσιο... σελέμη. 3. Σύνεργο ψαρά - Μιλάω αθόρυβα. 4. Καθισμένος αναπαυτικά και άνετα (μτφ.). 5. Ξένο πολιτικό περιοδικό - ...Τάρνερ: παλιά ηθοποιός του Χόλυγουντ. 6. Βρίσκονται στο... Βόλο - Αυτά περνούν απαρατήρητα. 7.«... έφη Ζαρατούστρα». Έργο του Νίτσε - Στρατονομία τη λένε τώρα (αρχικά). 8. Παραπέτασμα (ξ.λ.). 9. Ομάδα της Σουηδίας - Κατηγορία ενώσεων στη Χημεία. 10. Είναι τα σύμφωνα «π» και «θ» - Συνεχόμενα στη... σειρά. 11. Η έδρα του Δαλάι Λάμα - Λεπτό κόσκινο. ΚΑΘΕΤΑ 1. Κουτί τσιγάρων - Παιχνίδι συναρμολόγησης (ξ.λ.). 2.... Υόρκη: μεγαλούπολη των Η.Π.Α. - Περιοχή της ασιατικής Ρωσίας. 3. Βρίσκομαι - Έλληνας σκιτσογράφος. 4. Στόλος κι αυτή - Χήνα χωρίς... σύμφωνα. 5. Στρώμα από βρωμιά - Θαλασσινός ήρωας... παραμυθιού. 6. Αντάρα, καταχνιά - Μια χημική ένωση. 7. Περιεχόμενα... κανάτας - Τα έχουν τάξει κάπου. 8. Το αμόνι - Τετ α...: γνωστή έκφραση. 9. Λατινοαμερικάνικος ρυθμός - Περιοχή της Πελοποννή- σου. Πηγή: istavrolexo.gr Η γλώσσα μας Διαπιστώνω: ομόρριζα Το διαπιστώνω (όπως και το διαπίστωση) σημαίνει γνωρίζω, καταλαβαίνω κάτι ύστερα από έρευνα, έλεγχο κ.τ.λ. Δεν έχει σχέση με το διαπιστώ της αρχαίας, το οποίο προέρχεται από το δια + απιστώ και σημαίνει «δυσπι- στώ». Αντίθετα το διαπιστεύω/διαπιστεύομαι (για πρέσβεις) είναι το αρχαίο διαπιστεύω, με νέα εξειδικευμένη σημασία: το αρχαίο διαπιστεύω σήμαινε «εμπιστεύομαι», το νέο διαπιστεύω σημαίνει «ορίζω ως πρέσβη». Τέλος, το δυσπιστώ (συνώνυμο του διαπιστώ στην αρχαία), από την αρχαία γλώσσα μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται με τη σημασία «δεν εμπιστεύομαι». 128

RkJQdWJsaXNoZXIy NDIzNzk3