Τεύχος 2020 08 320

I ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ θα επισκεφτεί την ιστοσελίδα στην οποία βρίσκεται το άρθρο, αυξάνοντας έτσι την επισκεψιμότητά της και κατ' επέκταση τα κέρδη της ειδησεογραφικής σελίδας. Πρόκειται εν ολίγοις για μια κατάσταση όπου τα ενημερωτικά sites και τα social βγαίνουν και τα δύο κερδισμένα. Η νέα τάξη πραγμάτων στην ενημέρωση έχει όμως και παράπλευρες απώλειες. Αναπόφευκτα, η ραγδαία αύξηση του συγκεκριμένου τρόπου ενημέρωσης δεν άφησε ανεπηρέα­ στους όλους τους υπόλοιπους τρόπους με τους οποίους μέχρι σήμερα είχαμε μάθει να λαμβάνουμε τις πληροφορίες και την ενημέρωση μας.Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι η παραδοσιακή καθημερινή συνήθεια της ανάγνωσης της εφη­ μερίδας (με την συνοδεία κάποιου αφεψήματος), φαίνεται ότι σύντομα θα αποτελέσει μια όμορφη ανάμνηση του παρελθόντος. Και αυτό δεν αποτελεί μια τυχαία πρόβλεψη, αλλά προκύπτει ως συμπέρασμα από τη προαναφερθείσα έρευνα της Pew Research Center, αφού με Βάση τα στοιχεία που συγκεντρώ­ θηκαν, διαπιστώθηκε ότι για πρώτη φορά στα χρονικά τα social media ξεπέρασαν τις εφημερίδες ως πηγή ενημέρωσης. Στην κορυφή (ως πηγή ενημέρωσης) παραμένει βέβαια η τηλεόραση, έχοντας όμως μια σχετικά αξιοσημείωτη πτώση. Συγκεκριμένα, σε αντίστοιχη έρευνα προ τετραετίας (2016) το ποσοστό το οποίο κατείχε η τηλεόραση ως κυρίαρχο μέσο ενημέρωσης, άγγιζε το 57%, σε αντίθεση με το 2019, που έπεσε κάτω από το 50% και συγκεκριμένα ήταν της τάξεως του 49%. Ακολούθησαν οι ιστότοποι ειδήσεων, με αύξηση κατά 5%, καθώς από το 28% του 2016 βρέθηκαν στο 33%, ενώ στη τρίτη θέση βρίσκεται το ραδιόφωνο, που διατηρήθηκε σχετικά στα ίδια επίπεδα με μια μικρή σχετικά αύξηση (26%το 2019,25% το 2016). Συνεπώς, η έντυπη ενημέρωση (εφημερίδες - περιοδικά] είναι πλέον σε πολύ χαμηλά επίπεδα, καθώς πέρα από την ηλικιακή ομάδα των 65 ετών και άνω, καμία άλλη δεν επιλέγει σε μεγάλο ποσοστό την ενημέρωσή της μέσω αυτής. Συγκεκριμένα, ενώ η ηλικιακή ομάδα των 65+ επιλέγει να ενημερώνεται από εφημερίδες σε ποσοστό 39%, καμία άλλη ηλικιακή ομάδα δεν καταφέρνει να ξεπεράσει το 18%! Αν προκύπτει ένα κυρίαρχο συμπέρασμα από τα ανωτέρω στοιχεία, είναι ότι τα social media ήρθαν για να μείνουν και αποτελούν αδιαμφισβήτητα το μέλλον της ενη­ μέρωσης. Ωστόσο, όπως και κάθε τι, έτσι και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κρύβουν «κινδύνους» κατά τη χρήση τους. Και αυτό διότι, πέρα από τα διάφορα επαγγελματικά ειδησεογραφικά ιστολογία, υπάρχουν και άτομα, είτε επαγγελματίες είτε απλοί πολίτες, οι οποίοι δημιουργούν σελίδες μέσα στα διάφορα social media, παίζοντας το ρόλο του «δημοσιογράφου» με μοναδικό στόχο να τα χρησιμοποιήσουν ως χώρο αναπαραγωγής ψευ­ δών ειδήσεων και παραπληροφόρησης, εκμεταλλευόμενοι την ανωνυμία που πολλές φορές παρέχει το διαδίκτυο.Έχουμε, λοιπόν, μια μορφή παραδημοσιογραφίας, με ανθρώπους που δουλεύουν (είτε αμισθί, είτε έμμισθα σε sites ή blogs) πάνω στη δημιουργία συνωμοσιολογικών και κίτρινων άρθρων, φημών και «λάσπης» με μοναδικό στόχο να πλήξουν τον αντίπαλο (για παράδειγμα όταν πρόκειται για μια αντίθετη πολιτική παράταξη ή μια ανταγωνιστική εταιρία) ή από την άλλη να αυξήσουν την δημοτικότητα κάποιου ατόμου (από οποιοδήποτε χώρο και αν προέρχεται, πολιτικό και μη) δημοσιεύοντας διαρκώς άρ­ θρα ή «posts» υπέρ του, κάνοντάςτον αρεστό στο ευρύ κοινό. Δυστυχώς, οι περιπτώσεις αυτές είναι πάρα πολλές, καθώς πλέον, παρατηρείται το φαινόμενο δημιουργίας αναρίθμητων ψεύτικων λογαριασμών (τα γνωστά σε όλους μας «trolls») που δρουν στοχευμένα, ενώ μεγάλες διαστάσεις έχει πάρει και η χρήση αυτοματοποιημένων προγραμμάτων («bots») τα οποία πολλαπλασιάζουν μαζικά την ικανότητα ενός ατόμου να χει­ ραγωγήσει την κοινή γνώμη. Η εξέλιξη αυτή έχει ανησυχήσει τους υπεύθυνουςτων social media, όπως για παράδειγμα του Twitter, που χρησιμοποιεί πλέον συστήματα για την αντιμετώ­ πιση των «bots», ενώ και οι ίδιοι οι χρήστες σχεδόν σε όλες τις εφαρμογές πιά, μέσω ειδικών αναφορών που υπάρχουν, μπορούν να ενημερώνουν για τέτοιου είδους φαινόμενα. Αναλογιζόμενοι όλα τα παραπάνω, συμπεραίνουμε ότι για μία ακόμη φορά ισχύει το ρητό πως «κάθε νόμισμα έχει πάντα δύο όψεις». Οι πηγές ενημέρωσης και πληροφόρησης που μας παρέχονται μέσα από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης είναι υπεράριθμες και πολυδιάστατες, όμως το πρόβλημα της παραπληροφόρησης είναι αντιστοίχου μεγέθους και δυναμικής, σε βαθμό που πρέπει να αρχίσει να μας προβληματίζει έντονα. Κάθε χρήστης οφείλει, λοιπόν, να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός ως προς τις επιλογές που θα κάνει σε ό,τι αφορά στη χρήση των social media, διότι η χρήση τους γίνεται «μηχανικά» πλέον, σε καθημερινό επίπεδο και - αν δεν συμβαίνει ήδη- δύναται να επηρεάσει σε μεγάλο Βαθμό την ίδια του τη ζωή. ■ Πηγές πληροφοριών: www.dimosiografia.com www.efsyn.gr www.thepresident.gr Έρευνα της Pew Research Center 54 ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2020