Τεύχος 2018 02 306

I ΕΘΙΜΑ ► Επιμέλεια: Ανθ/μος Αντώνης Τζιβανόπουλος Ο ι Αποκριές είναι γιορτή με μεγάλη ιστορία. Έχοντας τις ρίζες τους στην Αρχαία Ελλάδα και τη λατρεία του Διονύσου, διαδόθηκε και σήμερα αποτελεί ένα πραγ­ ματικό ψηφιδωτό ιστορίας και λαογραφίας του παρελθόντος. Τα ήθη και τα έθιμα σε κάθε γωνιά της Ελλάδας το μαρτυρούν. Αποκριά (αποκρεά) σημαίνει αποχή από το κρέας. Επίσης, κατά μία εκδοχή, η λατινογενής λέξη «Καρναβάλι» απο- τελείται από τις λέξεις came = κρέας & vale = χαιρετώ. Την έννοια της αποκριάς την συναντάμε για πρώτη φορά στην Αρχαία Ελλάδα, στις πομπές που γίνονταν κατά τη δ ι­ άρκεια των Ελευσινίων Μυστηρίων, που μαζί με τα Διονύσια είναι οι πρόγονοι του σημερινού καρναβαλιού. Την έννοια της αποκριάς την συναντάμε για πρώτη φορά στην Αρχαία Ελλάδα, στις πομπές που γίνονταν κατά τη δι­ άρκεια των Ελευσινίων Μυστηρίων, που μαζί με τα Διονύσια είναι οι πρόγονοι του σημερινού καρναβαλιού. Σήμερα οι Αποκριές ονομάζονται «Τριώδιο». Η ονομασία αυτή προέρχεται από τις «τρεις ωδές» του Ευαγγελίου της Ορθοδοξίας. Το «Τριώδιο» αρχίζει την Κυριακή του «Τελώνη και Φα­ ρισαίου». συνεχίζει με την Κυριακή του «Ασώτου Υιού», την Κυριακή της «Απόκρεω» και ολοκληρώνεται την Κυριακή της «Τυρινής» ή «Τυροφάγου». Τα τελευταία χρόνια γίνονται προσπάθειες να αναβιώ­ σουν τα παραδοσιακά αποκριάτικα έθιμα σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Ένα πραγματικό ψηφιδωτό ιστορίας και λαο­ γραφίας του παρελθόντος ζωντανεύει ξανά. Οι μύθοι και οι θρύλοι της χώρας μας, αυτές τις μέρες, έρχονται στο προ­ σκήνιο και μέσα από τον χορό, το γλέντι και το τραγούδι γ ί­ νονται πραγματικότητα. ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΣΕ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-ΘΡΑΚΗ θρακιώτικο έθιμο με έντονο θεατρικό στοιχείο. Μετα­ φέρθηκε και σε άλλες περιοχές (Δράμα. Πιερία) στις οποίες μετοίκησαν θρακιώτες. Τα πρόσωπα είναι δύο καλόγεροι, η «Μπάμπω» με το εφταμηνίτικο παιδί της, δύο νύφες (τις υποδύονται νεαροί άντρες), δύο κατσίβελοι και δύο χω­ ροφύλακες. Η δράση είναι καταιγιστική. 0 ένας Καλόγερος ξαφνικά θέλει να νυμφευθεί και βρίσκει τη νύφη. 0 άλλος Καλόγερος - κουμπάρος τον σκοτώνει και η νύφη θρηνεί. Κάποια στιγμή ο Καλόγερος ανασταίνεται. 0 δαίμων της (ρύ­ σεως φονεύεται σε ακμαία ηλικία για να μη πεθάνει από γεροντικό μαρασμό και ανασταίνεται. «Το τελευταίο μέρος είναι τελετουργική εικονική άροση - όργωμα μπροστά στην εκκλησία με καινούργιο αλέτρι και ζυγό καθώς και σπορά, πράξη ομοιοπαθητικής μαγείας, που μας μεταφέρει ακόμη και σε προ διονυσιακές τελετές» επισημαίνει η Αικατερίνη Πολυμέρου - Καμηλάκη. διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. ΝΑΟΥΣΑ Μπούλεε & Γενίτσαροι Αυτό που ξεχωρίζει αυτό το έθιμο από τα άλλα είναι το αυ­ στηρό τελετουργικό του. Σε αντίθεση με την αταξία, την απρέ­ πεια. τα σατυρικά τραγούδια και την αυτοσχέδια μεταμφίεση που επικρατεί παντού τις Αποκριές, τις "Μπούλες" τις χαρα­ κτηρίζει η σοβαρότητα και η τυποποιημένη εθιμική ευπρέπεια σε συνδυασμό με την απαράμιλλη αισθητική των χορευτών. Καλόγερος 9 4 ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2018